Tin Tức ngày 09 tháng 8 -2026 :
Thứ Bảy, 08 Tháng Tám 20264:05 CH
Eo biển Hormuz, quân bài chưa chịu mất giá của Iran – RFI
Thụy My
16–20 minutes
Eo biển Hormuz từ một tuyến hàng hải chiến lược đã trở thành lá bài lâu dài của Teheran, trong lúc Washington ngày càng khó tìm một lối thoát khỏi cuộc chiến. Phía sau ván bài địa chính trị là một Iran kiệt quệ vì chiến tranh, đàn áp và kinh tế suy sụp, một bộ phận người dân không còn muốn tiếp tục sống dưới chế độ Cộng hòa Hồi giáo.
Quảng cáo
Teheran còn nắm được « vũ khí eo biển » bao lâu ?
Liên quan đến Trung Đông, The Economist đặt câu hỏi « Iran có thể biến eo biển Hormuz thành vũ khí trong bao lâu ? ». Các đối thủ của Teheran hy vọng rằng Hormuz sẽ dần mất đi giá trị chiến lược. Ông Chris Wright, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ, từng phát biểu hồi tháng Năm rằng việc đóng cửa Hormuz là « quân bài chỉ có thể tung ra một lần ». Các quốc gia vùng Vịnh đang tích cực tìm kiếm những tuyến đường xuất khẩu thay thế. Ông Tom Barrack, đặc phái viên của Donald Trump phụ trách Irak và Syria, nhận định eo biển này sẽ « không còn là vấn đề đáng bận tâm trong hai năm tới ».
Thực tế ra sao ? The Economist đã phỏng vấn nhiều chuyên gia đồng thời phân tích các dữ liệu, và rút ra được ba kết luận. Thứ nhất, mối đe dọa của Iran còn tùy thuộc loại hàng hóa và quốc gia. Thứ hai, khả năng Iran tận dụng eo biển này để trục lợi sẽ suy giảm nhưng có thể không bao giờ biến mất hoàn toàn. Thứ ba, ngay cả khi mức phí mà Iran có thể thu giảm dần theo thời gian, lợi thế chiến lược của nước này không nhất thiết sẽ suy giảm theo.
Trước chiến tranh, khoảng 15 triệu thùng dầu thô đi qua eo biển này mỗi ngày. Đây là loại hàng hóa dễ chuyển hướng nhất. Tuyến đường ống dẫn dầu Đông-Tây của Ả Rập Xê Út – vốn tránh được eo biển Hormuz nhờ chạy ngang qua bán đảo Ả Rập để đến cảng Yanbu bên Hồng Hải -đang hoạt động hết công suất 7 triệu thùng/ngày. Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) cũng đã khai thác tối đa công suất đường ống Habshan-Fujairah ; vận chuyển 1,8 triệu thùng/ngày. Khoảng 200.000 thùng dầu khác đang được vận chuyển hàng ngày qua một đường ống nhỏ hơn từng bị bỏ không của Irak nối với Thổ Nhĩ Kỳ.
Quảng cáo
Như vậy chỉ còn thiếu 10 triệu thùng dầu/ngày. Bên cạnh đó có thể xây dựng các đường ống mới, bổ sung công suất 1,8 triệu thùng/ngày vào cuối năm 2027. Tuy nhiên, vẫn còn một lượng dầu tương đương không có tuyến đường thay thế nào khác. Hơn nữa, không có biện pháp nào trong số này là hoàn toàn bảo đảm thành công. Việc chuyển hướng vận chuyển các sản phẩm hóa dầu còn khó khăn hơn nhiều, hiện chưa có giải pháp. Việc xây dựng các nhà máy lọc dầu mới bên ngoài khu vực vùng Vịnh sẽ tốn kém hàng tỉ đô la và mất nhiều thời gian hơn so với việc xây dựng đường ống dẫn dầu. Vấn đề trở nên đặc biệt nan giải đối với khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), mặt hàng mà Qatar gần như độc quyền xuất khẩu.
Hormuz, « mỏ vàng » của Iran
Theo The Economist, vẫn còn cơ sở để hy vọng. Theo thời gian, hầu hết các nước nhập khẩu có thể giảm dần sự phụ thuộc vào nguồn cung qua eo biển Hormuz. Giá dầu cao trong một vài năm có thể thúc đẩy khu vực châu Mỹ và các nơi khác tăng sản lượng thêm 2-3 triệu thùng/ngày. Các nhà máy lọc dầu của Trung Quốc vẫn còn công suất dư thừa. Ngành khí hóa lỏng (LNG) đang có tốc độ mở rộng nhanh nhất trong lịch sử. Do đó, tầm ảnh hưởng của Iran đối với giá dầu toàn cầu sẽ suy giảm trước khi thập niên này kết thúc.
Nhưng nhiều quốc gia vẫn cần đến eo biển Hormuz trong việc xuất nhập khẩu hàng hóa. Các nước Ả Rập vùng Vịnh nhập đến 95 % nhu cầu ngũ cốc từ bên ngoài. Việc vận chuyển khối lượng lớn ngũ cốc, quặng sắt hay bauxite bằng đường bộ cũng không khả thi : chỉ một tàu loại Panamax duy nhất có thể chở 60.000 tấn ngũ cốc, tương đương với 2.000 xe tải. Một tuyến đường sắt nối Hồng Hải với Qatar có thể tiêu tốn hơn 25 tỉ đô la. Vì vậy Iran vẫn có thể dùng eo biển Hormuz làm công cụ gây sức ép và trục lợi trong một thời gian dài.
Dự kiến với mức thu 1,5 đến 2 triệu đô la cho mỗi tàu đi qua, Teheran có thể chiếm đoạt khoảng 35 tỉ đô la mỗi năm, với giả định lượng tàu đạt khoảng 70 % so với trước chiến tranh. Còn nếu mức phí trung bình là 3 euro/tấn tại vùng biển Iran và 2 euro/tấn tại vùng biển quốc tế, thì chỉ khoảng 2-3 tỉ euro/năm. Nhiều chủ tàu có thể sẽ chấp nhận chi trả, nhưng tình hình sẽ thay đổi nếu các tàu liên tục đi qua eo biển mà không trả phí cho Iran. Một nghịch lý nảy sinh : Iran cần hòa bình với Mỹ để thu phí vận hành trơn tru, nhưng lại phải tiếp tục tấn công các tàu không tuân thủ để đảm bảo việc thu phí.
Ở một khía cạnh tích cực hơn, Iran có thể sẽ giảm phí nhanh hơn mức cần thiết, vì mục tiêu chiến lược có thể nhằm củng cố vai trò « người gác cổng ». Teheran muốn một điều gì đó mang tính lâu dài : một cơ chế quản lý – có thể là khuôn khổ song phương với Oman, một cấu trúc dịch vụ hàng hải hay một hệ thống cấp phép. Việc Iran chiếm được loại vũ khí mới này một cách dễ dàng khiến các đối thủ bàng hoàng, và dường như Teheran còn tiếp tục kiểm soát được Hormuz ngay cả khi cuộc chiến kết thúc.
Leo thang và thương lượng : Donald Trump rơi vào vòng lẩn quẩn
Courrier International dịch lại bài phân tích của Financial Times, theo đó « Trump bế tắc hoàn toàn trong chiến tranh Iran ». Trong 5 tháng vừa qua, tổng thống Mỹ và các cộng sự nhắc lại mười mấy lần là « đang đến gần một thỏa thuận », tuy nhiên nếu là sự thực, thì sẽ rất thấp so với mục tiêu ban đầu.
Ngoại trưởng Marco Rubio nói với báo chí, thỏa thuận về lâu dài là phi hạt nhân hóa Iran, còn trước mắt liên quan đến eo biển. Một số người chỉ trích đây là một sự sỉ nhục. Giờ đây thỏa thuận nào cũng phải trao cho Teheran việc kiểm soát một phần eo biển Hormuz và thu phí, những điều kiện không thể tưởng tượng nổi cách đây một năm. Về tham vọng nguyên tử, Washington phải thương lượng với một chế độ ngày càng ngoan cố hơn. Nói cách khác, rất xa so với đòi hỏi « đầu hàng vô điều kiện » của ông Trump.
Dù Trump có thoát khỏi cuộc chiến này bằng cách nào đi nữa, cái giá chính trị phải trả sẽ rất cao, đặc biệt là khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ chỉ còn chưa đầy ba tháng nữa. Kho dự trữ hỏa tiễn đánh chặn đã cạn kiệt, và người Mỹ cùng các đồng minh đã kiệt sức, khiến tổng thống chỉ còn « những lựa chọn hạn chế » – theo Michael Ratney, cựu đại sứ Mỹ tại Ả Rập Xê Út dưới thời Joe Biden. Việc leo thang sẽ làm tăng giá dầu, gây hại cho thị trường năng lượng thế giới. Nhưng một thỏa thuận cho phép Iran kiểm soát một phần eo biển sẽ bất lợi cho tất cả, từ các đồng minh vùng Vịnh đến người đóng thuế Mỹ.
Giáo sư Vali Nasr, đại học Johns-Hopkins nhận định « Trump đang bế tắc. Ông không thể chiến thắng bằng quân sự trong giai đoạn này, không thể giải quyết bằng ngoại giao mà không phải trả giá về chính trị ở Hoa Kỳ ». Ông thường mất bình tĩnh vì mọi việc không đơn giản như dự kiến. Càng bị chỉ trích, Donald Trump càng có thể leo thang và khi việc cưỡng bức không kết quả, ông lại quay về với việc ngừng bắn tạm thời, và cái vòng lẩn quẩn cứ lặp lại.
Người dân Iran sợ đàm phán hơn cả chiến tranh
Về nội bộ Iran, Le Figaro Magazine nói về « Một dân tộc trong gọng kềm ». Kiệt lực vì bị đàn áp, chiến tranh và kinh tế suy sụp, cư dân Teheran và các thành phố khác bắt đầu ra khỏi im lặng. Những câu chuyện của họ cho thấy một dân tộc sẵn sàng lật đổ Cộng hòa Hồi giáo. Bằng các kênh an toàn, với rất nhiều thận trọng, tuần báo liên lạc được với Lili, Kaveh, Sawed.
Lili tâm sự, người dân Teheran có cảm giác như họ là tù nhân của một chế độ cư xử chẳng khác nào lực lượng nước chiếm đóng ngoài. Sống với những trận oanh kích thật khó khăn, nhưng đó là lần duy nhất thấy được sự sợ hãi từ các tay chân của chế độ. Khi bom trút xuống, nhắm vào các địa điểm dùng để đàn áp, bọn họ bỏ chạy khỏi các đồn bót và trung tâm tra tấn, trốn trong trường học… Lili từng nhìn thấy những người biểu tình ngã xuống dưới lằn đạn tàn bạo. Cô cho rằng nếu oanh kích chỉ để buộc Teheran đàm phán, thì chính người dân phải trả giá đắt. Ngược lại, nếu nhằm làm yếu đi bộ máy đàn áp thì dân sẵn sàng chấp nhận nguy hiểm.
Kaveh, sống ở ngoại ô Teheran phẫn nộ khi những vụ hành quyết vẫn tiếp diễn. Theo ông, điều đáng sợ là ngoại giao các nước muốn để chế độ Hồi giáo tại vị để đổi lấy một thỏa thuận về nguyên tử hay eo biển Hormuz. « Chúng tôi có lẽ là dân tộc duy nhất trên thế giới sợ đàm phán hơn là chiến tranh ». Quốc tế cần ủng hộ người dân Iran về quân sự, ngoại giao và chính trị ; ném bom có mục tiêu cụ thể nhắm vào các quan chức, làm tê liệt hoạt động đàn áp vào lúc người dân xuống đường để tránh bị thảm sát, hoặc cho phép dân chúng giành quyền kiểm soát các trung tâm quyền lực. Trong khi chờ đợi, dân Iran vừa bị trấn áp vừa chịu đựng cảnh kinh tế suy sụp. Lạm phát gần 90 %, giá cả leo thang từng tuần, người nghèo phải nhịn ăn, gặm bánh mì khô vì trứng trở thành hàng xa xỉ.
AI, mối đe dọa bất ngờ đối với Bắc Kinh
Trước những tranh cãi về cuộc đua trí thông minh nhân tạo (AI) The Economist giải thích « Vì sao AI là nguy cơ cho cộng sản Trung Quốc ». Bắc Kinh không có vị thế thuận lợi để tận dụng công nghệ này như nhiều người vẫn nghĩ. Là chế độ độc tài, Trung Quốc có những lợi thế nhất định trong việc khai thác công nghệ hứa hẹn nhất của thế kỷ 21. Tuy nhiên, Bắc Kinh cũng đối mặt với không ít vấn đề.
Trước hết về ưu điểm, các mô hình tiên tiến của Trung Quốc đang ngày càng thông minh hơn. Trong vài tuần gần đây, các phòng thí nghiệm của Trung Quốc đã ra mắt Qwen3.8-Max và Kimi K3 có năng lực gần như ngang ngửa với những AI tiên tiến nhất của Mỹ, như Fable 5 của Anthropic, và cũng có khả năng bứt phá khỏi môi trường thử nghiệm. Tuy nhiên nếu cân bằng giữa chi phí và trí thông minh, các mô hình của Mỹ đều vượt trội.
Trung Quốc rất giỏi trong việc xây dựng cơ sở hạ tầng. Trong khi dư luận Mỹ ngày càng phản đối việc xây dựng các trung tâm dữ liệu, thì Đông Nam Á lại đang trở thành nơi đặt các cơ sở quy mô lớn của Bắc Kinh. Các mô hình tạm dịch là mã nguồn mở (open-weight) của Trung Quốc có thể chạy trên bất kỳ máy chủ. Trung Quốc có công suất phát điện gấp gần ba lần so với Mỹ.
Bắc Kinh lén nhập khẩu các loại chip tiên tiến của Nvidia, và Hoa Vi (Huawei) đang nhanh chóng gia tăng sản lượng các loại chip cây nhà lá vườn (dù hiệu năng thấp hơn). Trung Quốc hiện đã sử dụng tia cực tím sâu (deep UV) để chế tạo chip, mặc dù công nghệ tối tân nhất về tia cực tím cực xa (extreme UV) vẫn nằm ngoài tầm với.
Để tạo động lực cho nền kinh tế, AI còn cần được triển khai rộng rãi. Giới lãnh đạo Trung Quốc coi việc phổ cập công nghệ là phương thức cạnh tranh hiệu quả nhất. Các xe tải có sự hỗ trợ của AI sẽ cần ít hơn 30 % số lượng tài xế. AI cũng được sử dụng để tạo ra 95 % trong tổng số 128.000 bộ phim ngắn (thời lượng 1-2 phút) phát hành vào quý đầu năm 2026, thay thế vai trò của nhiều diễn viên và ê-kíp làm phim. Các phương và doanh nghiệp nhà nước được yêu cầu phải đưa 10.000 robot hình người vào làm việc trước cuối năm 2026. Điều này rất dễ dẫn đến sự bất mãn trong xã hội. Hiện tại, tỉ lệ thất nghiệp ở thanh niên đã ở mức khoảng 15 %.
Gần đây, các quan chức thận trọng đã làm chậm tiến độ thử nghiệm dịch vụ taxi tự hành (robotaxi) sau khi hơn 100 chiếc gặp sự cố tại Vũ Hán, khiến hành khách bị mắc kẹt. Tuy nhiên, việc phát triển AI theo kiểu « lúc nhanh lúc dừng » có thể làm suy giảm năng lực đổi mới sáng tạo. Trung Quốc có thể sẽ phải cân nhắc giữa rủi ro bất ổn xã hội và nguy cơ tụt hậu so với Mỹ. AI đặt ra những thách thức tương tự cho cả Mỹ và Trung Quốc. Cả hai xã hội đều sẽ phải tự tái cấu trúc. Đây là điều mà các nền dân chủ thường thực hiện dễ dàng hơn so với các chế độ độc tài.
Mặt Trời, vẻ đẹp kỳ vĩ ẩn chứa hiểm nguy
Trên lãnh vực khoa học, Le Nouvel Obs dành hồ sơ cho « Mặt Trời, thiên thể đã trở nên ít bí mật hơn nhưng có vẻ nguy hiểm hơn » với những đợt nóng, hạn hán, cháy rừng lớn. Ngày 12/08, nhật thực toàn phần sẽ diễn ra, nhấn chìm nước Pháp vào bóng tối trong vài khoảnh khắc. Trong khi vẫn đang là ban ngày, ánh sáng đột nhiên có vẻ « lạnh lẽo », bóng tối bỗng rõ nét. Chim chóc ngừng hót, trốn trong các bụi cây, không khí lạnh hơn. Rồi Mặt Trời biến mất hoàn toàn. Cảnh tượng phù du và kỳ vĩ này, chỉ xảy ra mỗi 375 đến 400 năm ở cùng địa điểm, nhắc nhở chúng ta về vẻ đẹp bất biến của Vũ trụ và sự nhỏ nhoi vô cùng của loài người.
Những ngôi sao này, bắt đầu quay hàng tỉ năm trước chúng ta và sẽ tiếp tục vũ điệu của chúng rất lâu sau đó, có liên quan gì đến nhân loại ? Lần cuối cùng nhật thực ở Pháp là vào ngày 11/08/1999. Vào thời điểm đó, Mặt Trời, bị Mặt Trăng che khuất, ở rất xa. Một vật thể không thể với tới nhưng hào phóng ánh sáng, người ta cảm thấy tiếc nuối khi mất đi rồi sau đó lại nhẹ nhõm lúc tái sinh. Từ lâu con người đã được giải thoát khỏi cơn thịnh nộ của các vị thần nhờ tiến bộ khoa học, nhưng với nhật thực năm 2026, trong mùa hè bị tàn phá bởi các đợt nắng nóng và cháy rừng quy mô lớn, câu chuyện không còn như vậy nữa.
Mặt Trời là ngôi sao lớn nhất Thái Dương hệ (chiếm đến 99,86 % tổng khối lượng của cả hệ), nóng nhất (5.000°C ở bề mặt và bên trong hơn 1 triệu độ) và lâu đời nhất còn hoạt động (chiếu sáng từ 4,6 tỉ năm). Ngược với Mặt Trăng, không thể đến gần Mặt Trời vì quá xa (cách Trái Đất 150 triệu kilomet) và quá nóng nên không thể sống sót khi hạ cánh. Lần đầu tiên trong lịch sử, tàu thăm dò Parker Solar Probe được phóng đi vào năm 2018 và đến 2020 có thêm tàu Solar Orbiter của châu Âu.
Kỳ tích đã đạt được năm 2024 khi Parker Solar Probe đến gần được ở khoảng cách 6 triệu kilomet. NASA đã thiết kế một tấm chắn nhiệt bằng carbone dày 11,5 cm, giúp chống lại sức nóng cực độ và bức xạ mạnh mẽ của Mặt Trời. Trong một phần tư thế kỷ qua, chúng ta đã tiến gần hơn đến Mặt Trời. Từ khi hai tàu thăm dò của Mỹ và châu Âu đến gần được, các nhà khoa học có được những dữ liệu hoàn toàn mới để hiểu được những hiện tượng như nguồn gốc gió mặt trời, ảnh hưởng từ tính ; những hình ảnh mang lại rất cụ thể và tuyệt đẹp. Nhưng bên cạnh đó, Trái Đất bị nung nóng bởi bức xạ Mặt Trời.
Nhiệt lượng bị giữ lại do CO2 tích tụ trong khí quyển từ hoạt động con người, làm gián đoạn chu trình vận chuyển của nước, ảnh hưởng đến cảnh quan và sức khỏe. Tuần báo cho rằng tốt nhất nên có cách sống thích hợp với biến đổi khí hậu. Hãy còn rất nhiều câu hỏi chưa có lời đáp. Tàu thăm dò Parker Solar Probe được dự kiến kéo dài hoạt động sau 2026, tàu Solar Orbiter ít nhất đến 2027. Le Nouvel kết luận, dù sao cũng không phải vội. Hãy còn 5 tỉ năm nữa để hiểu được thiên thể này trước khi Mặt Trời tắt lịm.
Trẻ hóa, từ giấc mơ đến phòng thí nghiệm
Đời sống con người ngắn ngủi, nhưng liệu có thể thực sự làm trẻ lại hay không ? Le Point đi tìm câu trả lời trong số báo tuần này với chủ đề « Trẻ hóa, từ ảo ảnh đến thực tế khoa học ». Từ phẫu thuật thẩm mỹ đến liệu pháp gien, khát vọng về một cuộc sống dài lâu hơn và xinh đẹp hơn đang thúc đẩy các bác sĩ và nhà nghiên cứu tìm tòi thêm. Tại các dưỡng đường và phòng thí nghiệm, hai tham vọng đang cạnh tranh với nhau. Một bên tập trung vào khuôn mặt, đường nét và dấu hiệu mệt mỏi ; bên kia đi xa hơn, vào sâu bên trong tế bào và thậm chí các gien, nơi diễn ra quá trình lão hóa từ từ của cơ thể. Do đó, trận chiến đầu tiên là về ngoại hình.
Theo Hiệp hội Phẫu thuật Thẩm mỹ Quốc tế, kể từ năm 2020, số lượng các thủ thuật thẩm mỹ, cả phẫu thuật và không phẫu thuật, đã tăng 40 % trên toàn thế giới. Thời đại hiện nay đòi hỏi sự kín đáo : cần có vẻ ngoài thư thái nhưng không thay đổi khuôn mặt. Không còn những sự biến đổi quá rõ rệt, những khuôn mặt cứng đờ với các đường nét giống nhau. Phẫu thuật mí mắt hiện là thủ thuật phổ biến nhất, thậm chí còn thông dụng hơn cả hút mỡ. Đôi mắt được chú ý trước cả cơ thể.
Cách xa phòng mổ, một cuộc cách mạng khác đang nảy sinh. Không còn chỉ đơn thuần nhằm xóa mờ nếp nhăn, mà hướng đến việc làm chủ « đồng hồ sinh học ». Vào tháng Sáu, lần đầu tiên một bệnh nhân được dùng liệu pháp gien để lập trình lại một phần các tế bào thần kinh thị giác. Một bước đi đầu tiên, vẫn còn mong manh, hướng tới một viễn cảnh chóng mặt : một ngày nào đó khôi phục sức sống cho các cơ quan bị tổn thương do tuổi tác.
Trong cuộc đua này, một nhóm dược chất là sénolytique đang mang lại nhiều hy vọng. Cách điều trị nhắm vào các tế bào lão hóa ; các tế bào đã mệt mỏi nhưng không chết, tích tụ và lặng lẽ gây tình trạng viêm. Loại bỏ chúng giống như dọn dẹp nhà cửa – không phải để kéo dài tuổi thọ vô hạn định, mà là để cố gắng duy trì sức khỏe lâu hơn. Hai con đường – và hai tầm nhìn – về lão hóa. Một đằng tìm cách làm mờ đi những dấu vết thời gian hằn trên khuôn mặt, đằng khác mơ ước tiến hành một cuộc chiến tận gốc rễ. Nhưng nỗi ám ảnh tiềm ẩn vẫn như nhau : không hoàn toàn cam chịu một điều không thể tránh khỏi.
*********
Iran yêu cầu Mỹ đáp ứng những điều kiện khắt khe thì mới cho khai thông eo biển Hormuz – RFI
Thùy Dương
3–4 minutes
Một quan chức cấp cao của Iran hôm 08/08/2026 đã yêu cầu Hoa Kỳ đáp ứng những điều kiện khắt khe của Teheran trước khi Iran cho phép khai thông trở lại eo biển Hormuz.
Theo AFP, thư ký Hội đồng Tối cao An ninh Quốc gia Iran, Mohammad Bagher Zolghadr, cảnh báo : « Chừng nào Hoa Kỳ chưa thay đổi cách hành xử, eo biển Hormuz sẽ vẫn bị đóng cửa ». Trong số các yêu cầu khắt khe, Iran đòi Washington phải « chấm dứt vĩnh viễn cuộc chiến và hành động gây hấn » chống Iran và các đồng minh của Teheran, đồng thời dỡ bỏ lệnh phong tỏa đối với các cảng của Iran.
Teheran cũng yêu cầu dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt của Hoa Kỳ, giải tỏa các tài sản của Iran đang bị phong tỏa, đồng thời đòi Mỹ « bồi thường toàn bộ » thiệt hại do cuộc chiến gây ra.
Từ Teheran, thông tín viên Siavosh Ghazi gửi về bài tường trình :
« Ngoại trưởng Iran và phát ngôn viên của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã khẳng định rất rõ lập trường. Theo hai quan chức này, eo biển Hormuz chỉ được mở trở lại sau khi Hoa Kỳ chấp nhận toàn bộ các điều kiện mà Iran đưa ra.
Quảng cáo
Các cuộc đàm phán với Oman về vấn đề eo biển Hormuz đã đạt được nhiều tiến triển. Tuy nhiên, một thỏa thuận giữa hai nước không đồng nghĩa với việc eo biển sẽ được mở cửa trở lại. Iran yêu cầu Hoa Kỳ chấm dứt việc phong tỏa các cảng của Iran, đồng thời thực thi thỏa thuận đã được tổng thống Mỹ và đồng nhiệm Iran ký kết. Đây được xem là những điều kiện tiên quyết để eo biển được mở cửa trở lại.
Iran vẫn tiếp tục kiểm soát chặt chẽ eo biển Hormuz. Mới đây, hai tàu thương mại tìm cách đi qua eo biển đã bị tấn công.
Teheran cũng yêu cầu các lực lượng Mỹ rút khỏi khu vực. Theo các nhà ngoại giao phương Tây đang có mặt tại Teheran, Hoa Kỳ đã có sự điều chỉnh, tái bố trí lực lượng khỏi Bahrein, Koweit, cũng như vùng của người Kurdistan thuộc Irak ».
Mặc dù hôm qua 08/08 Oman khẳng định các cuộc thương lượng với Iran về eo biển Hormuz diễn ra « trong bầu không khí tích cực và mang tính xây dựng », nhưng một tàu chở dầu của tập đoàn dầu khí quốc gia của Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất (Adnoc) đã bị tên lửa tấn công tại eo biển Hormuz. Abu Dhabi quy trách nhiệm vụ tấn công cho Iran. May mắn là không có thương vong.
Trước đó, hôm thứ Sáu 07/08, Adnoc cho biết 15 tàu của tập đoàn đã bị nhắm mục tiêu tại eo biển này kể từ khi chiến tranh bắt đầu nổ ra từ cuối tháng 2, riêng tuần này có 3 tàu của Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất bị tấn công.
Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) hôm qua cũng cho biết một tàu đã bị « một vật thể bay không xác định » đánh trúng tại eo biển Hormuz, gây ra hỏa hoạn nhưng không có thương vong.
Trong khi đó, lực lượng Houthi Yemen cho biết đã đánh trúng một nhà máy lọc dầu của Ả Rập Xê Út bên bờ Hồng Hải.
******
Tin tức thế giới 9-8: Mỹ chỉ trích Trung Quốc ở Biển Đông
BÌNH AN
8–10 minutes
Mỹ chỉ trích hành động của Trung Quốc tại bãi cạn Scarborough ở Biển Đông
Ngày 8-8, Mỹ cáo buộc Trung Quốc có các hoạt động “gây bất ổn” gần bãi cạn Scarborough đang tranh chấp ở Biển Đông, cho rằng Bắc Kinh sử dụng những lời giải thích về môi trường “đáng ngờ” để thúc đẩy yêu sách, theo Hãng tin AFP.
“Mỹ bác bỏ những nỗ lực đang diễn ra của Trung Quốc nhằm áp đặt cái gọi là ‘khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia’ gây bất ổn tại bãi cạn Scarborough và ngăn ngư dân Philippines tiếp cận ngư trường truyền thống của họ” – người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ, ông Tommy Pigott, khẳng định.
Ông tuyên bố: “Đây lại là nỗ lực đơn phương của Trung Quốc nhằm sử dụng những cái cớ về môi trường và pháp lý đáng ngờ, đi kèm các biện pháp chèn ép, để thúc đẩy các yêu sách về lãnh thổ và hàng hải ở Biển Đông, gây bất lợi cho các nước láng giềng”.
Cả Trung Quốc và Philippines đều tuyên bố chủ quyền đối với bãi cạn Scarborough. Năm 2012, Trung Quốc giành quyền kiểm soát bãi cạn Scarborough từ tay Philippines.
Trung Quốc gần đây đã công bố các quy định mới về quản lý khu bảo tồn thiên nhiên mà nước này đơn phương thành lập hồi năm ngoái xung quanh bãi cạn Scarborough.
Lào tổ chức quốc tang 5 ngày, từ hôm nay
Theo TTXVN, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, cùng Quốc hội, Chính phủ nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, Trung ương Mặt trận Lào Xây dựng đất nước và gia đình Phomvihane đã ra thông cáo đặc biệt cho biết ông Xaysomphone Phomvihane, Ủy viên Bộ Chính trị Trung ương Đảng, Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, đã từ trần vào hồi 11h18 ngày 8-8, do bệnh viêm mạch máu nghiêm trọng, hưởng thọ 70 tuổi.
Để tôn vinh những công lao và bày tỏ lòng tiếc thương sâu sắc đối với ông Xaysomphone Phomvihane, Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Quốc hội, Chính phủ nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào và Trung ương Mặt trận Lào Xây dựng đất nước quyết định tổ chức quốc tang trong thời gian 5 ngày, từ ngày 9-8 đến 13-8, tại Trung tâm Hội nghị quốc gia.
Lễ truy điệu sẽ được tổ chức vào ngày 13-8 tại quảng trường That Luang.
Thổ Nhĩ Kỳ kêu gọi Nga và Ukraine ngừng các cuộc tấn công ở Biển Đen
Ngày 8-8, Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan kêu gọi Nga và Ukraine ngừng các cuộc tấn công trên Biển Đen, sau một loạt vụ tấn công nhằm vào các tàu dân sự tại khu vực này.
Trong cuộc phỏng vấn với Hãng tin Anadolu, Ngoại trưởng Hakan Fidan kêu gọi “thiết lập một cơ chế cho phép tuyên bố lệnh tạm ngừng” các cuộc tấn công.
“Xung đột đã lan rộng khắp Biển Đen. Ban đầu, họ nhắm vào các cảng và tàu quân sự. Giờ đây, họ tấn công tất cả các tàu thương mại mà không phân biệt” – ông nói.
Ông cho biết các tàu thuộc sở hữu của Thổ Nhĩ Kỳ hoặc treo cờ Thổ Nhĩ Kỳ cũng nằm trong số những mục tiêu bị tấn công.
Tuần qua Thổ Nhĩ Kỳ đã lên án các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào hai tàu dân sự của Thổ Nhĩ Kỳ trên Biển Đen, khiến một số thành viên thủy thủ đoàn bị thương.
Bulgaria triệu tập đại sứ Ukraine về vụ drone rơi
Ngày 8-8, Ngoại trưởng Bulgaria Velislava Petrova-Chamova đã triệu tập Đại sứ Ukraine sau khi một chiếc máy bay không người lái (drone) mang chất nổ rơi xuống nước này, gần một đường ống dẫn dầu khí chiến lược, theo Hãng tin AFP.
Trước đó, Bộ Quốc phòng Bulgaria cho biết chiếc drone rơi xuống gần một đường ống dẫn khí đốt gần biên giới với Romania thuộc loại được quân đội Ukraine “sử dụng rộng rãi”.
Cùng ngày phía Ukraine khẳng định nước này không nhắm mục tiêu vào Bulgaria sau khi chiếc drone rơi xuống lãnh thổ Bulgaria, đồng thời cam kết làm rõ các tình tiết liên quan đến vụ việc.
“Chúng tôi đang liên hệ chặt chẽ với phía Bulgaria để làm rõ các tình tiết. Chúng tôi có thể khẳng định chắc chắn rằng các lực lượng vũ trang Ukraine không cố tình hướng bất kỳ khí tài nào vào Bulgaria” – người phát ngôn Bộ Ngoại giao Ukraine Georgiy Tykhyi nói.
Cháy rừng buộc hơn 20.000 người phải sơ tán ở miền tây Canada
Ngày 8-8, giới chức Canada đã ban bố tình trạng khẩn cấp sau khi một đám cháy rừng lan nhanh buộc hơn 20.000 người phải sơ tán trong đêm tại tỉnh British Columbia, miền tây nước này, theo Hãng tin AFP.
Gió mạnh khiến đám cháy Bald Range nhanh chóng lan rộng vào cuối ngày 7-8, đẩy ngọn lửa vào khu vực Summerland và ảnh hưởng đến các cộng đồng nằm rải rác trong những thung lũng xung quanh.
“Chúng tôi biết đã có những thiệt hại đáng kể về nhà cửa và tài sản. Chúng tôi cũng biết một số người đã bị mắc kẹt khi tình hình thay đổi nhanh chóng. Việc sơ tán bằng đường không đang được tiến hành đối với những người vẫn bị cô lập phía sau vòng vây đám cháy” – Thủ hiến British Columbia David Eby cho biết ngày 8-8.
Bà Kelly Greene, người đứng đầu Cơ quan Quản lý tình trạng khẩn cấp của tỉnh, đã ban bố tình trạng khẩn cấp.
Ấn Độ tái khẳng định cam kết tăng cường quan hệ với ASEAN
Nhân kỷ niệm 59 năm Ngày thành lập Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), hôm 8-8, Bộ trưởng Ngoại giao Ấn Độ S. Jaishankar đã tái khẳng định cam kết của New Delhi trong việc tiếp tục làm sâu sắc quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện ASEAN – Ấn Độ theo định hướng của chính sách hành động hướng Đông.
Theo phóng viên TTXVN tại New Delhi, trong bài đăng trên mạng xã hội X, Bộ trưởng Jaishankar đã gửi lời chúc mừng tới các quốc gia thành viên ASEAN, đồng thời nhấn mạnh quan hệ giữa hai bên đang tiếp tục được củng cố trên nhiều lĩnh vực trọng điểm như kết nối, thương mại, liên kết số, chuỗi cung ứng bền vững, quốc phòng, giáo dục và giao lưu văn hóa.
Người đứng đầu ngành ngoại giao Ấn Độ bày tỏ tin tưởng quan hệ ASEAN – Ấn Độ sẽ tiếp tục phát triển cả về chiều sâu và tầm vóc, đóng góp tích cực cho hòa bình, ổn định và thịnh vượng của khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.
Giá lương thực thế giới tăng nhẹ vì nắng nóng và bất ổn địa chính trị
Ngày 8-8, Liên hợp quốc cho biết giá các mặt hàng lương thực chủ chốt trên thị trường quốc tế đã tăng nhẹ trong tháng 7 vừa qua, trong bối cảnh các đợt nắng nóng gay gắt tại nhiều khu vực sản xuất, những rủi ro thời tiết liên quan hiện tượng El Nino và bất ổn địa chính trị tiếp tục đẩy chi phí năng lượng lên cao.
Số liệu mới công bố của Tổ chức Nông lương Liên hợp quốc (FAO) cho thấy chỉ số giá lương thực toàn cầu trong tháng 7 đã tăng so với tháng trước và cao hơn khoảng 1% so với cùng kỳ năm 2025.
Diễn biến này phản ánh xu hướng tăng giá của nhiều nhóm hàng thiết yếu, trong đó có ngũ cốc, đường và dầu thực vật.
Chỉ số giá ngũ cốc tăng 3,4% so với tháng 6 và cao hơn 6,9% so với cùng kỳ năm 2025. Giá lúa mì trên thị trường quốc tế tăng 5,8%, do hoạt động xuất khẩu từ khu vực Biển Đen vẫn bị gián đoạn bởi cuộc xung đột Nga – Ukraine.
Các đợt nắng nóng tại một số vùng trồng trọt cũng làm gia tăng quan ngại về sản lượng lúa mì trong thời gian tới.
Giá bắp tăng 3,6% trong tháng 7, chủ yếu do điều kiện nóng và khô tại một số khu vực sản xuất của Mỹ. Bên cạnh đó, chi phí năng lượng tăng đã gây thêm áp lực đối với giá bắp, vốn được sử dụng rộng rãi trong chăn nuôi và sản xuất nhiên liệu sinh học.
Nét đẹp của diều
*********
Rộ tin ‘gây sốc’ từ Iran về sức khỏe Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei
Tổng thống Iran thừa nhận ‘rất khó liên lạc’ với Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei, trong khi một số nguồn tin cho biết sức khỏe ông đang không tốt.
Tuần này trang tin Iran Wire dẫn hai nguồn tin thân cận với chính quyền Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tiết lộ: Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei chưa gặp bất kỳ thành viên nội các nào kể từ khi Mỹ và Israel tấn công khiến cha ông cùng một số thành viên trong gia đình thiệt mạng vào ngày 28-2-2026.
Trên trang web của mình, Iran Wire giới thiệu họ là trang tin do các nhà báo Iran chuyên nghiệp đang sống ở nước ngoài và các nhà báo Iran bên trong lãnh thổ Iran cùng vận hành.
Theo hai nguồn tin nói trên, hiện có tin đồn ông Mojtaba Khamenei “đang trong tình trạng cực kỳ nguy kịch và có thể qua đời bất cứ lúc nào”. Tin đồn này đang lan rộng trong các cấp cao nhất của chính quyền Iran.
Kể từ khi ông Mojtaba Khamenei thay cha – ông Ali Khamenei – lên lãnh đạo Iran, ông chưa xuất hiện trước công chúng cũng như chưa có bài phát biểu công khai nào. Chỉ một vài bức thư được cho là của ông đã được các hãng tin Iran đăng tải.
Sự vắng bóng này làm dấy lên nhiều đồn đoán về tình trạng sức khỏe của vị lãnh tụ tối cao thứ ba của Cộng hòa Hồi giáo Iran.
Một nguồn tin thân cận với nội các Tổng thống Pezeshkian – cũng là người xác nhận rằng đến nay chưa có thành viên nội các nào gặp ông Mojtaba Khamenei – cho biết sức khỏe của vị Lãnh tụ tối cao Iran hiện không tốt.
Bài viết của trang Iran Wire được đăng với nhãn “độc quyền” vào hôm 6-8.
Hiện Chính phủ Iran chưa lên tiếng về các thông tin nói trên.
Hôm 5-8, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian thừa nhận: “Hiện nay rất khó liên lạc với ngài ấy (Mojtaba Khamenei). Tuy nhiên, trong bất kỳ trường hợp nào, sự hiện diện của ngài ấy vẫn là nguồn sức mạnh rất lớn để chúng tôi có thể tiếp tục”.
Tổng thống Pezeshkian khẳng định mình đã có những cuộc làm việc hiệu quả với ông Mojtaba Khamenei và luôn nhận được sự “ân cần cùng những lập luận rất sáng suốt”.
“Đáng tiếc là trong hoàn cảnh hiện nay, một số người có ác ý đã mô tả ông ấy theo cách khác và tạo ra hình ảnh không đúng về ông ấy” – ông Pezeshkian nói.
Những tháng qua, ông Mojtaba Khamenei vẫn đưa ra các thông điệp dưới dạng văn bản. Hôm 18-7, vị Lãnh tụ tối cao Iran thề sẽ dạy cho Mỹ “bài học không thể nào quên” trong bối cảnh giao tranh bùng phát trở lại.
Đáng chú ý, ông Mojtaba Khamenei không có mặt tại lễ tang của cha mình hồi tháng trước.
*********
TIN TỔNG HỢP – RFI
(Reuters) – Mỹ : Thượng Viện thông qua với đa số áp đảo các biện pháp trừng phạt nghiêm khắc mới nhắm vào Nga. “Đạo luật Lindsey O. Graham về các biện pháp trừng phạt Nga và Iran” đã được Thượng Viện thông qua hôm 07/08/20216 với 86 phiếu thuận và 11 phiếu chống. Dự luật sẽ được Hạ Viện xem xét ngay từ tháng tới. Nếu được Hạ Viện thông qua, đạo luật mới sẽ cho phép tổng thống Donald Trump áp mức thuế quan lên tới 100% đối với các quốc gia tiêu thụ nhiều năng lượng của Nga, trong đó có Ấn Độ, Nhật Bản và một số nước thuộc Liên Hiệp Châu Âu.
(Le Monde) – Ít nhất 4 người chết tại Kiev do cuộc oanh tạc trong đêm 07 rạng sáng 08/08/2026 của Nga với 6 tên lửa đạn đạo. Hôm qua, Nga cũng đã tiến hành một cuộc tấn công « lớn nhất từ nhiều tháng qua » nhắm vào 7 cơ sở sản xuất dầu mỏ và khí đốt của công ty Ukrnafta ở miền đông Ukraina, làm hư hại các thiết bị trọng yếu và khiến nhiều cơ sở phải ngừng hoạt động. Về phía Kiev tình báo quân sự Ukraina khẳng định đã oanh tạc một nhà máy lọc dầu của Nga tại thành phố Ilski, thuộc vùng Krasnodar. Hãng tin Nga TASS xác nhận có 6 người bị thương. Còn tại vùng Samara, thống đốc Vyacheslav Fedorishchev sáng nay cho biết một cơ sở công nghiệp tại địa phương đã bị drone Ukraina tấn công trong đêm qua.
(AFP) – Nhà hoạt động Trung Quốc Trương Tâm Ngôn đã đến Canada trong tuần này sau nhiều tháng bị giam giữ tại Thái Lan vì quá hạn thị thực và lo ngại bị trục xuất về Trung Quốc. Từng là giáo viên ở Thâm Quyến, bà rời Trung Quốc năm 2014 vì quảng bá Pháp Luân Công và sau đó sống lưu vong tại Thái Lan, thường xuyên lên tiếng về dân chủ Hồng Kông. Vụ việc làm dấy lên lo ngại Bangkok có thể chịu sức ép từ Bắc Kinh, trong bối cảnh Thái Lan từng trục xuất nhiều người Duy Ngô Nhĩ và các nhà hoạt động Trung Quốc về nước.
(AFP) – Hoa Kỳ thông báo ý định viện trợ 1 tỷ đô la cho các chính sách kinh tế và an ninh của tân tổng thống Colombia Abelardo de la Espriella. Thông cáo của bộ Ngoại Giao Mỹ được đưa ra ngay sau lễ nhậm chức chiều qua 07/08/2026 của tân tổng thống Colombia, Abelardo de la Espriella, người đã xác định “an ninh trật tự” và cuộc chiến chống buôn bán ma túy là những ưu tiên. Đắc cử ngày 21/06 ở tuổi 48, ông Abelardo de la Espriella là đại diện của phe cánh hữu cứng ở Colombia, có cả quốc tịch Mỹ và là đồng minh của tổng thống Mỹ Donald Trump.
Quảng cáo
(Reuters) – Mỹ đầu tư 3 tỷ đô la vào khoáng sản chiến lược, giảm bớt phụ thuộc vào Trung Quốc. Ngày 07/08/2026 tổng thống Trump khẳng định Hoa Kỳ đang « giành lại vị thế chính đáng là một cường quốc khoáng sản trên thế giới ». Ông đồng thời công bố hàng loạt dự án đầu tư, tổng trị giá lên tới 3 tỷ đô la. Trong số này có dự án đầu tư 400 triệu đô la với các nhà xuất khẩu đất hiếm của Úc, một dự án Lầu Năm Góc cho công ty sản xuất linh kiện và phim lithium Sila Nanothechnologies vay có điều kiện 1,4 tỷ đô la …
(AFP) – Tư pháp Mỹ cho ngừng công trình cải tạo phòng khiêu vũ của tổng thống Trump. Tòa phúc thẩm liên bang tại Washington ngày 07/08/2026 tiếp tục đình chỉ dự án xây dựng phòng khiêu vũ khổng lồ tại Nhà Trắng của tổng thống Donald Trump. Ông Trump phản ứng gay gắt, gọi phán quyết là « nỗi hổ thẹn quốc gia », « mối đe dọa đối với an ninh quốc gia » và tuyên bố sẽ đưa vụ việc lên Tòa án Tối cao . Tòa phúc thẩm cho rằng việc đình chỉ không liên quan đến bản thân dự án, mà do Trump đã khởi công mà chưa được Quốc Hội phê chuẩn. Tòa nhấn mạnh tổng thống không có « quyền hạn vô hạn » để tự ý cải tạo và xây dựng lại Nhà Trắng theo ý muốn cá nhân.
(Slate.fr) – Lần đầu tiên, AI tạo ra những virus chưa từng tồn tại trong tự nhiên. Các nhà khoa học Mỹ lần đầu tiên sử dụng trí tuệ nhân tạo để thiết kế những virus mới, chưa từng được ghi nhận trong tự nhiên. Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Science. Các nhà nghiên cứu đã huấn luyện mô hình AI mang tên Evo trên khoảng 9.000 tỷ nucleotide từ hàng triệu chuỗi gene của động vật, thực vật, vi sinh vật và virus. Từ khoảng 700.000 thiết kế do AI tạo ra, các nhà khoa học lựa chọn những phương án có khả năng hoạt động cao nhất. Kết quả, 16 bộ gene đã tạo ra các virus mới có khả năng nhân lên. Các nhà nghiên cứu cho rằng những virus này không gây nguy hiểm cho con người, nhưng thành tựu này cũng đặt ra nhiều câu hỏi về đạo đức và nguy cơ lạm dụng AI trong nghiên cứu sinh học.
(AFP) – Đài Loan có thể trở lại Diễn đàn các đảo quốc Thái Bình Dương. Đài Loan sẽ có thể tham dự Diễn đàn các đảo Thái Bình Dương, diễn ra tại Palau từ ngày 30/8 đến 04/09/2026 bất chấp sự phản đối của Trung Quốc đối với mọi sự xuất hiện của Đài Loan trên trường ngoại giao quốc tế. Tổng thư ký của cuộc gặp thượng đỉnh ngày 07/08/2026 cho biết như trên. Baron Waqa, cho biết Đài Loan là “một đối tác phát triển rất quan trọng”, dù không phải là đối tác đối thoại chính thức. Đài Bắc bị loại khỏi kỳ họp năm 2025 do sức ép từ Bắc Kinh. Palau, nơi tổ chức diễn đàn năm nay, cùng với Tuvalu và quần đảo Marshall, hiện là những quốc gia Thái Bình Dương còn duy trì quan hệ ngoại giao với Đài Loan. Trong khi đó, Nauru, Kiribati và quần đảo Solomon từ năm 2019 đã ngả sang Bắc Kinh, cắt quan hệ với Đài Bắc.
(AFP) – Pháp bước vào đợt nắng nóng cao độ thứ 5 tính từ đầu mùa hè. Các đợt nắng nóng liên tiếp xảy ra tới tần xuất chưa từng có tại Pháp, cũng như một phần châu Âu. Đây cũng được dự báo là 1 trong các đợt nắng nóng kéo dài chưa từng có tại Pháp. Ngay từ hôm nay 08/08/2026, 12 tỉnh (trong số 101) đã được đặt trong tình trạng cảnh báo nắng nóng màu cam, mức cao thứ 2, chỉ sau mức báo động đỏ. Từ thứ Hai 10/08, nhiệt độ sẽ lên tới 35-40 độ C ở nhiều nơi.
***********
Ukraine cam kết ngừng tấn công cảng dầu liên quan tới Mỹ
Hoài Linh
Thông tin trên do một quan chức Mỹ am hiểu vấn đề tiết lộ với hãng tin Bloomberg. Hệ thống đường ống trên Biển Đen được sử dụng để vận chuyển dầu thô của Kazakhstan đến châu Âu và châu Á.
Theo nguồn tin, cả Mỹ và Kazakhstan đều đã phản đối các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng của Tập đoàn Đường ống Caspian (CPC) tại cảng Novorossiysk của Nga, nơi dầu mỏ vận chuyển qua đường ống được bơm lên các tàu chở nhiên liệu.
Các cổ đông của CPC bao gồm các doanh nghiệp đến từ Nga, Kazakhstan, Tây Âu và Mỹ, trong đó có các tập đoàn năng lượng lớn như Chevron, ExxonMobil và Shell. Theo Bloomberg, CPC đảm nhận khoảng 80% tổng lượng dầu xuất khẩu của Kazakhstan.
Các thiết bị không người lái của Ukraine lần đầu tấn công bến cảng này vào tháng 2 và tiếp tục thực hiện các vụ tập kích trong suốt năm, đỉnh điểm là các vụ tấn công hồi tháng trước khiến tàu do các công ty Mỹ thuê phải ngừng bốc xếp hàng hóa.
Theo thỏa thuận được cho đã đạt được với Mỹ, Ukraine cam kết sẽ không nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng của CPC cũng như các tàu không nằm trong danh sách trừng phạt của Ukraine và không chở hàng hóa của Nga.
Tạp chí Wall Street Journal tiết lộ tháng trước, Tổng giám đốc điều hành Chevron Mike Wirth đã đề nghị Nhà Trắng bảo vệ hoạt động của tập đoàn tại khu vực này.
Các cuộc tấn công nhằm vào hoạt động vận tải biển diễn ra trong bối cảnh eo biển Hormuz vẫn gần như bị đóng cửa do cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran, khiến giá năng lượng tăng mạnh.
*********
Chiếc bánh giá 20 USD thổi bùng ‘nội chiến’ MAGA
Tranh cãi về giá bánh burrito đang làm đau đầu nội bộ đảng Cộng hòa, khi nó cho thấy thực trạng chi phí sinh hoạt gia tăng tại Mỹ.
Bánh burrito, món ăn đặc trưng của Mexico với cơm, đỗ, thịt cùng các loại nhân khác bọc trong vỏ bánh tortilla, được nhiều người Mỹ ưa chuộng vì vừa ngon miệng, no lâu lại rẻ tiền.
Nhưng đó là câu chuyện của quá khứ, Andrew Kolvet, người phát ngôn tổ chức thanh niên bảo thủ Turning Point USA (TPUSA), cho hay.
“Một sinh viên thuộc TPUSA từng phàn nàn với tôi về vấn đề giá cả, rằng một chiếc burrito không thể có giá tới 20 USD được”, Kolvet viết trong bài đăng gây chú ý trên mạng xã hội tuần qua. “Dù phần lớn nguyên nhân do hệ lụy từ đại dịch Covid-19 và lạm phát thời tổng thống Biden, trải nghiệm thực tế vẫn vậy, các nhu yếu phẩm dường như đang quá đắt đỏ”.
Phát biểu trên đã châm ngòi cho cái mà Fox News, kênh truyền hình ưa thích của các thành viên đảng Cộng hòa, gọi là cuộc “nội chiến” trong phong trào Làm nước Mỹ Vĩ đại Trở lại (MAGA) ủng hộ Tổng thống Donald Trump.
Một số người bảo thủ thuộc MAGA nghi ngờ mức giá 20 USD cho một chiếc burrito và chê trách giới trẻ Mỹ tiêu xài hoang phí.
“Bớt than vãn, đi làm kiếm tiền và ăn mì gói như thời sinh viên của chúng tôi đi, sống tiết kiệm cùng 4 người bạn chung phòng ấy. Thị trường không quan tâm bạn nghĩ cái gì nên có giá bao nhiêu đâu”, hạ nghị sĩ Cộng hòa bang Texas Dan Crenshaw viết trên mạng xã hội.
Tại Washington, giá một chiếc burrito mua mang về ở hai chuỗi thức ăn nhanh phổ biến dao động từ 6,5 đến 13,5 USD, tùy theo thành phần nguyên liệu.
Tương tự, Marc Thiessen, cựu cố vấn của tổng thống Mỹ George W. Bush thuộc đảng Cộng hòa, cũng lên tiếng chỉ trích sinh viên lười biếng và tốn tiền cho dịch vụ giao đồ ăn.
“Hồi mới tốt nghiệp tôi cũng toàn ăn mì gói”, ông viết. “Tôi không than ngắn thở dài về giá cả, mà chăm chỉ làm việc để mai sau có cuộc sống tốt hơn”.
Phát ngôn trên đã vấp phải phản ứng gay gắt từ Phó tổng thống JD Vance, người gọi bình luận này là “hoàn toàn gây bất ngờ” vì “nếu bạn từng gặp ông ấy ngoài đời, rõ ràng là người đàn ông đó chưa từng bỏ lỡ một chiếc burrito nào”. Lời bình luận ám chỉ đến vóc dáng khá mập mạp của Thiessen.
Nhiều người bảo thủ khác cho rằng việc coi nhẹ lo ngại của người tiêu dùng về giá cả là phản ứng hoàn toàn sai lầm và sẽ gây ra hậu quả về mặt chính trị đối với đảng Cộng hòa.
“Nếu ‘giải pháp’ của cánh hữu trước khủng hoảng giá cả chỉ là bảo người dân ăn uống kham khổ hơn, chúng ta sẽ thất bại trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11, và kết quả đó hoàn toàn xứng đáng”, Angela Morabito, người phát ngôn Viện Bảo vệ Tự do mang khuynh hướng bảo thủ, cho hay.
Về phần mình, Tổng thống Donald Trump hôm 6/8 tiếp tục khẳng định lạm phát ở Mỹ đã giảm, đồng thời phủ nhận chính sách thuế quan của ông ảnh hưởng đến giá cả.
Theo số liệu liên bang, lạm phát ở Mỹ đã tăng lên 4,2% vào tháng 5, mức cao nhất trong 3 năm, trước khi hạ xuống 3,5% vào tháng 6 nhờ giá năng lượng hạ nhiệt.
Dù vậy, tương lai mờ mịt của cuộc xung đột Iran, nguyên nhân chính khiến giá xăng tăng vọt, vẫn khiến người tiêu dùng Mỹ lo lắng.
Một cuộc thăm dò ý kiến gần đây của Đại học Marquette cho thấy chi phí sinh hoạt được 35% người tham gia khảo sát coi là mối quan tâm hàng đầu của họ, vượt xa cuộc chiến ở Iran.
Vũ Hoàng (Theo AFP, Reuters, AP)
*********
UAE tố Iran tập kích tàu dầu ở Hormuz
UAE cáo buộc Iran phóng tên lửa vào tàu dầu thuộc Công ty Dầu khí Quốc gia Abu Dhabi đang đi qua Hormuz, khi đàm phán về eo biển đang diễn ra.
Bộ Ngoại giao Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) trong tuyên bố hôm nay lên án cái mà họ gọi là “cuộc tấn công thù địch bằng tên lửa từ phía Iran nhắm vào tàu chở dầu của Công ty Dầu khí Quốc gia Abu Dhabi (ADNOC)”.
Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) xác nhận đã nhận được thông tin về việc một phương tiện bị đánh trúng ở vùng biển cách thị trấn Khasab ven eo biển Hormuz của Oman khoảng 18 hải lý.
Theo UKMTO, “đầu đạn chưa xác định” đã đánh trúng con tàu, gây hỏa hoạn. Đám cháy sau đó được dập tắt và thủy thủ đoàn đều an toàn.
Hôm 7/8, ADNOC ra thông báo cho hay kể từ khi chiến sự bùng nổ, 15 tàu của công ty này đã bị tấn công tại eo biển Hormuz, trong đó ba tàu bị nhắm mục tiêu chỉ riêng trong tuần qua.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, lực lượng kiểm soát eo biển Hormuz, chưa lên tiếng về cáo buộc trên. Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết các cuộc đàm phán với Oman về việc quản lý Hormuz đang “tiến tới những giai đoạn cuối cùng”, nhưng lưu ý rằng “đây không phải tín hiệu cho thấy eo biển sắp mở cửa trở lại”.
“Việc mở cửa eo biển Hormuz còn phụ thuộc vào các điều kiện khác cũng như khoản bồi thường cho việc Mỹ vi phạm bản ghi nhớ”, ông nói, đề cập đến thỏa thuận hồi tháng 6 giữa Mỹ và Iran nhằm tạo tiền đề cho các cuộc đàm phán hòa bình.
IRGC cũng nhấn mạnh điểm này khi tuyên bố “việc mở lại eo biển Hormuz có cơ chế riêng và không liên quan gì đến các cuộc đàm phán với Oman”.
“Đối thủ buộc phải chấp nhận các điều kiện của Iran để mở cửa eo biển và chấm dứt hành động can thiệp hiện tại vào các cuộc đàm phán vốn đã sắp đi đến hồi kết giữa Iran, Oman và những quốc gia khác”, IRGC cho biết.
Iran hồi giữa tuần cho biết đang xây dựng một “mô hình mới” để quản lý hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz, dựa trên những quan điểm thống nhất đã đạt được với Oman.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho hay hai nước đã thảo luận vấn đề kỹ thuật, bảo đảm an ninh và chủ quyền, cũng như đề xuất thành lập trung tâm điều phối chung để quản lý lưu thông hàng hải và thu thập thông tin từ các tàu thuyền.
Theo đề xuất, tuyến hàng hải tạm thời gần đảo Larak của Iran và tuyến đi qua vùng lãnh hải Oman ở eo biển Hormuz sẽ được đóng lại. Một phần tuyến hàng hải mới sẽ đi qua vùng biển của Iran, phần còn lại nằm trong vùng biển Oman. Đây là thay đổi so với hệ thống đã tồn tại hàng chục năm qua, trong đó tàu thương mại chủ yếu đi qua vùng biển của Oman.
Tuyến hàng hải mới dự kiến được áp dụng ban đầu trong 2-4 tháng, hoặc có thể lâu hơn. Tuy nhiên, việc triển khai vẫn cần một quyết định riêng từ giới lãnh đạo cấp cao Iran, ông Gharibabadi lưu ý.
Vũ Hoàng (Theo AFP, AP, Reuters)
*********
Đại tướng Mỹ được ông Trump đặt niềm tin trong chiến sự Iran
Với năng lực chỉ huy của mình, tướng Caine giành được lòng tin của Tổng thống Trump và dường như đang thúc đẩy phương án giúp Mỹ thoát khỏi xung đột với Iran.
Sau gần 6 tháng xung đột, chính quyền Tổng thống Donald Trump chưa đạt được những mục tiêu đề ra khi phát động chiến dịch nhằm vào Iran. Quân đội Iran chưa bị “xóa sổ”, eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa và Tehran chưa chấp nhận thỏa thuận hạt nhân mà Washington nêu ra.
Tình thế bế tắc đẩy Tổng thống Mỹ vào thế khó, khiến cơn giận dữ của ông lên tới đỉnh điểm, đe dọa “giáng đòn lớn chưa từng thấy vào Iran”. Tuy nhiên, các nguồn thạo tin cho hay ông Trump cuối cùng hủy kế hoạch sau khi nghe tham vấn của đại tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ.
Tướng Caine đã trao đổi riêng với nhóm cố vấn hàng đầu của Tổng thống Trump, cảnh báo rằng phương án leo thang xung đột có thể phản tác dụng. Tướng Caine cũng lưu ý rằng Mỹ khó đạt được mục tiêu nếu chỉ sử dụng sức mạnh không quân tấn công Iran.
“Ông Caine đang tìm lối thoát đưa Mỹ khỏi cuộc chiến”, một nguồn tin nói với CNN.
Tướng Caine không phải quan chức Mỹ duy nhất tin cuộc chiến với Iran đã bước sang một giai đoạn mới. Ông có chung nhận định với Giám đốc Cơ quan Tình báo Trung ương John Ratcliffe, Ngoại trưởng Marco Rubio, Phó tổng thống JD Vance rằng biện pháp quân sự có thể gây thiệt hại lớn cho Iran nhưng chưa chắc tạo ra kết quả như kỳ vọng cho Mỹ.
Một nguồn tin cho rằng tướng Caine đưa ra thông điệp này để giúp Tổng thống Trump hiểu rõ cái giá và những hệ quả có thể phát sinh sau mỗi lựa chọn quân sự. “Tôi nghĩ phần nào đó còn là ông Caine muốn bảo vệ quân đội”, nguồn tin nói.
Với kiến thức quân sự sâu rộng và phong cách làm việc nhanh gọn, dứt khoát, tướng Caine đã khiến Tổng thống Trump đặt trọn niềm tin trong chiến dịch tập kích Iran hồi tháng 6/2025. “Tôi phải nói rằng tướng Caine thật phi thường”, ông Trump nói hôm 25/6/2025.
Trong cuộc chiến với Iran hiện nay, tướng Caine dường như muốn tận dụng niềm tin đó để thuyết phục Tổng thống Trump về được, mất của phương án quân sự khi xung đột kéo dài.
‘Cái đầu lạnh’ ở Phòng Tình huống
Tổng thống Trump từ lâu phản đối việc đưa bộ binh Mỹ vào Iran và muốn dựa vào các cuộc không kích để gây sức ép với Tehran. Tuy nhiên, theo tính toán của tướng Caine, các mục tiêu không kích hiện nay đều khó tạo ra tác động quyết định.
Ông chỉ ra rằng các trận địa tên lửa và drone của Iran được bố trí phân tán, liên tục thay đổi vị trí và có thể tái lập nhanh chóng, khiến chiến dịch không kích dễ rơi vào tình trạng luẩn quẩn. Trong khi đó, việc đánh phá cầu hoặc tuyến giao thông khó tạo ra tác động rõ rệt.
Việc tấn công những mục tiêu có giá trị hơn như nhà máy điện hay hạ tầng lớn lại tiềm ẩn nguy cơ leo thang, bởi có thể thúc đẩy Iran trả đũa nhằm vào căn cứ quân sự Mỹ và hạ tầng năng lượng, khử muối của các nước ở vùng Vịnh, đồng thời khiến người dân Iran đoàn kết hơn trước sức ép từ bên ngoài.
Tướng Caine còn lưu ý Tổng thống Trump về tình trạng tồn kho đạn dược. Trước chiến sự, ông từng đưa ra cảnh báo này. Sau gần 6 tháng giao tranh, kho dự trữ chiến lược của Mỹ đã giảm xuống mức “nguy hiểm”, trong đó có những loại tên lửa đã được dùng để hỗ trợ Israel, Ukraine và bảo vệ đồng minh vùng Vịnh.
Theo các nguồn tin, ông Caine đã nêu vấn đề này trong ít nhất hai cuộc họp với Tổng thống tại Nhà Trắng, khiến ông được coi là “cái đầu lạnh” ở Phòng Tình huống vào những thời điểm căng thẳng nhất.
Một quan chức cấp cao Mỹ cho biết Tổng thống Trump luôn tìm thẳng đến tướng Caine để có được thông tin thực tế về những gì đang diễn ra.
Từ những phân tích của tướng Caine, Lầu Năm Góc và Bộ Tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) bắt đầu tìm kiếm hướng đi mới. Một quan chức cấp cao CENTCOM gần đây đã gửi email kêu gọi cấp dưới đưa ra các ý tưởng “sáng tạo và khác biệt” nhằm gây áp lực và trừng phạt Iran.
Các nguồn tin cho rằng đây không phải điều bất thường, nhưng việc phải làm điều này sau gần nửa năm xung đột “là sự thừa nhận ngầm rằng tình hình không diễn ra thuận lợi”.
Tránh làm phật ý ông Trump
Kể từ khi nhậm chức hồi tháng 4, tướng Caine đã trở thành một trong những cố vấn thân cận nhất của Tổng thống Trump, theo một số quan chức quân sự Mỹ am hiểu vấn đề. Điều này khiến ông dường như hiểu rất rõ tầm quan trọng của việc duy trì mối quan hệ với Tổng thống Trump và cẩn trọng trong cách truyền đạt thông tin.
Hai nguồn tin nói tướng Caine đã “làm đúng trách nhiệm” khi nêu hệ lụy tiềm ẩn nếu leo thang xung đột trong một cuộc họp ở Nhà Trắng cuối tháng 7. Tuy nhiên, ông cũng khéo léo nói thêm rằng nếu Tổng thống muốn tiến hành chiến dịch tấn công lớn, quân đội Mỹ sẽ thi hành và “hoàn toàn có thể khiến Iran tan tác”.
Nhiều quan chức trong chính quyền Tổng thống Trump cho rằng Mỹ đang đứng trước một bài toán quân sự khó giải. Để giáng đòn quyết định, Mỹ có thể phải tiến hành chiến dịch quy mô lớn với bộ binh tham gia, tiềm ẩn nguy cơ thương vong nặng nề cho quân đội.
“Mục tiêu của tướng Caine và những người cùng quan điểm là giúp ông Trump có thể tuyên bố ít nhất một chiến thắng mang tính biểu tượng, đồng thời không khép lại cánh cửa ngoại giao, trước mắt là thông qua thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz”, theo cây viết bình luận Zachary Cohen của CNN.
Joseph Holstead, phát ngôn viên của tướng Caine, từ chối bình luận về những trao đổi kín giữa Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân với Tổng thống Trump hay các quan chức nội các khác.
Một quan chức Nhà Trắng ca ngợi kinh nghiệm của tướng Caine, gọi ông là “nhân tố vô cùng quan trọng đối với đội ngũ an ninh quốc gia của Tổng thống Trump”.
“Tướng Caine luôn cung cấp thông tin chính xác, khách quan và nhiều phương án để Tổng tư lệnh cân nhắc. Quyết định cuối cùng thuộc về Tổng thống, dựa trên những gì ông ấy cho là tốt nhất với an ninh quốc gia Mỹ”, quan chức này nói.
Như Tâm (Theo CNN, AFP, Reuters)