Tin Tức ngày 29 tháng 8 -2026 :
Thứ Bảy, 29 Tháng Tám 20266:13 SA
Mỹ và Venezuela thông báo đạt thỏa thuận khai thác dầu mỏ “mang tính lịch sử” – RFI
Thanh Phương
~3 minutes
Washington và Caracas ngày 28/08/2026, thông báo, hai bên đã đạt được một thỏa thuận dầu mỏ “mang tính lịch sử”, theo đó Hoa Kỳ sẽ nắm quyền kiểm soát đa số đối với hơn 65 tỷ thùng trong trữ lượng dầu của Venezuela. Tuy sở hữu trữ lượng dầu mỏ được kiểm chứng là lớn nhất thế giới, với hơn 303 tỷ thùng, nhưng sản lượng khai thác của Venezuela vẫn còn hạn chế.
Trên mạng xã hội Truth Social, tổng thống Mỹ Donald Trump mô tả đây là “thỏa thuận dầu mỏ vĩ đại nhất trong lịch sử thế giới“, đồng thời khẳng định thỏa thuận này sẽ giúp tăng gấp đôi trữ lượng dầu của Hoa Kỳ. Ông cho biết thỏa thuận này đạt được “thông qua sự hợp tác chặt chẽ với quyền ổng thống Venezuela Delcy Rodriguez” và “thông qua quan hệ đối tác với các công ty tư nhân“.
Về phần quyền tổng thống Rodriguez, trong một tuyên bố trên mạng xã hội, bà cho biết thỏa thuận này bao gồm việc “phát triển 17 mỏ dầu chiến lược với trữ lượng đã được kiểm chứng là 65 tỷ thùng, với khoản đầu tư hơn 100 tỷ đô la.”
Từ Washington, thông tín viên Vincent Souriau tường trình:
“Theo Donald Trump, thỏa thuận này sẽ không tiêu tốn của người đóng thuế Mỹ dù chỉ một xu, mặc dù ông không giải thích làm nào để thực hiện điều đó. Tờ Washington Post cho biết, theo các điều khoản của hợp đồng, Hoa Kỳ sẽ tiếp quản toàn bộ hoặc một phần nhiều mỏ dầu của Venezuela.
Quảng cáo
Tuy nhiên, việc khai thác các mỏ dầu này đòi hỏi nguồn vốn đầu tư khổng lồ. Ngay cả khi chính phủ Mỹ giao việc này cho các tập đoàn tư nhân lớn như Exxon hay Chevron, chính quyền Trump vẫn sẽ phải đưa ra các cam kết bảo đảm, cả về kế hoạch công nghiệp lẫn sự an toàn cho quá trình sản xuất và nhân sự.
Tổng thống Mỹ cũng không đề cập đến những rào cản về mặt thể chế. Một mặt, một thỏa thuận như vậy có thể đòi hỏi phải sửa đổi Hiến pháp tại Venezuela. Mặt khác, xét đến quy mô tài chính khổng lồ của dự án, khó có thể hình dung Quốc Hội Mỹ sẽ đứng ngoài cuộc. Suy cho cùng, Quốc Hội là cơ quan kiểm soát ngân sách tại Hoa Kỳ và Donald Trump không có gì đảm bảo rằng đảng của ông sẽ giữ được thế đa số sau cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11.
********
Nepal: Lực lượng cứu hộ gia tăng nỗ lực tìm kiếm những người mất tích sau trận lũ quét – RFI
Thanh Phương
5–6 minutes
Các đội cứu hộ hôm nay, 29/08/2026, gia tăng nỗ lực tìm kiếm khoảng 3.000 người mất tích và sơ tán những người sống sót đang bị mắc kẹt tại khu vực biên giới Nepal – Trung Quốc, ba ngày sau khi trận lũ quét tàn khốc cướp đi sinh mạng của ít nhất 682 người.
Trong bối cảnh hy vọng tìm thấy người sống sót ngày càng mong manh, lực lượng cứu hộ đang nỗ lực hết mình để tiếp cận các khu vực bị ảnh hưởng và thu hồi thi thể nạn nhân, giữa lúc vẫn còn nguy cơ lũ lụt. Dòng lũ băng và bùn đất đã tạo ra những hồ nước khổng lồ có nguy cơ tràn bờ hoặc vỡ đập, trong đó có một hồ nước đang đe dọa trực tiếp đến sự an toàn của những người tham gia tìm kiếm. Hôm qua, các hoạt động cứu hộ ở cả phía Nepal và Trung Quốc đều đã tạm ngưng do các cảnh báo về nguy cơ sạt lở đất, những cảnh báo này sau đó đã được dỡ bỏ.
Tính đến nay đã có 675 người chết ở Nepal (theo cơ quan quản lý tình trạng khẩn cấp) và 7 người thiệt mạng bên phía Trung Quốc. Con số này chưa bao gồm 7 thi thể được tìm thấy ở hạ lưu xa hơn thuộc lãnh thổ Ấn Độ, chưa biết là công dân của nước nào. Tại Nepal, số người mất tích đã tăng lên 2.426 người, còn bên phía Trung Quốc, có 554 người được báo cáo mất tích.
Hãng tin AFP dẫn Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS) giải thích trận lũ quét ngày 26/08 là do sự sụp đổ của một dòng sông băng, tạo ra dòng chảy khổng lồ gồm băng và các mảnh vụn, tàn phá mọi thứ trên đường đi của lũ.
Quảng cáo
Khả năng tái diễn trận lũ
Hiện giờ chưa thể khẳng định chắc chắn hiện tượng Trái Đất nóng lên do biến đổi khí hậu có phải là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến vụ sụp đổ sông băng tại Nepal hay chỉ là một yếu tố làm tình hình thêm trầm trọng. Chỉ có một điều chắc chắn : những hiện tượng khắc nghiệt như vậy sẽ còn tiếp diễn và đặt các tổ chức nhân đạo trước những thách thức lớn, bởi sự can thiệp không phải lúc nào cũng có thể được triển khai nhanh chóng như họ mong muốn. Liên Hiệp Quốc cảnh báo thảm họa sẽ chưa sớm kết thúc.
Từ Genève, thông tín viên Jérémie Lanche cho biết thêm :
« Đại diện của Liên Hiệp Quốc tại Nepal, Lila Pieters Yahia, mới có mặt tại khu vực bị ảnh hưởng được khoảng một giờ thì điện thoại của bà đã phát tín hiệu cảnh báo. Chính quyền Nepal lo ngại hồ nước hình thành do sông băng sụp đổ và chắn dòng có thể bị vỡ.
Bà Lila Pieters Yahia thuật lại : “Chúng tôi đều đang có mặt tại hiện trường, tất cả mọi người đang tiến hành công tác tìm kiếm thì cùng lúc tất cả chúng tôi nhận đều được cảnh báo trên điện thoại. Chúng tôi cũng trông thấy những người dân sống ven sông. Họ được các xe tải đến đón đi sơ tán, mọi người đều đã rời khỏi khu vực nguy hiểm và tìm nơi trú ẩn”.
Các lực lượng cứu hộ đặc biệt lo ngại về những trận mưa được dự báo sẽ trút xuống khu vực trong những ngày tới, có thể dẫn tới việc vỡ hồ nước hình thành sau vụ sụp đổ sông băng và gây ra thêm một trận lũ nghiêm trọng.
Ông Kamal Kishore, người đứng đầu Văn phòng Liên Hiệp Quốc về Giảm thiểu Rủi ro Thiên tai, nhận định : “Đây là thêm một bằng chứng về sự mong manh của các hệ sinh thái vùng núi, cũng như những khó khăn trong việc xây dựng các hệ thống cảnh báo tại môi trường này. Ở vùng núi, không chỉ cần dự báo một thảm họa, mà còn phải tính đến tất cả những thảm họa có thể nảy sinh sau đó ».
UNICEF cũng có cùng mối lo ngại như vậy và cho biết có vài chục trường học nằm gần sông. Khoảng 40 trường đã bị phá hủy hoặc hư hại do trận lũ ».
Theo Hội Chữ thập đỏ, có đến 93.000 người đã bị ảnh hưởng bởi thảm họa này. Trả lời hãng tin Reuters hôm nay, bộ trưởng Tài Chính Swarnim Wagle thẩm định Nepal sẽ cần từ 4 đến 5 tỷ đô la để tái thiết sau trận lũ.
Đối với người dân địa phương, trong đó nhiều người đã từng trải qua trận động đất năm 2015, những nỗ lực tái thiết suốt thập kỷ qua đã hoàn toàn bị xóa sạch, theo ghi nhận của ông Julien Eyrard, Trưởng bộ phận Nước, Vệ sinh và Vệ sinh cá nhân của tổ chức Hành động chống nạn đói, khi trả lời RFI Pháp ngữ:
“Hậu quả đối với người dân tất nhiên là vô cùng thảm khốc. Khu vực này vốn đã chịu ảnh hưởng nặng nề bởi trận động đất tại Nepal năm 2015. Nhiều ngôi làng đã bị phá hủy hoàn toàn rồi được xây dựng lại; phải mất mười năm, tình hình mới bắt đầu khởi sắc. Các ngôi làng, cơ sở hạ tầng, đường xá, cầu cống và hệ thống cấp nước đều đã được khôi phục. Giờ đây, một thảm họa mới lại xóa sạch mọi nỗ lực tái thiết.
Thiệt hại không chỉ giáng xuống người dân địa phương mà còn ảnh hưởng đến cả công nhân tại các nhà máy thủy điện, gây ra những tổn thất kinh tế to lớn. Cầu cống và đường sá bị cuốn trôi, nhà cửa bị phá hủy, còn mạng lưới điện và cấp nước thì bị tàn phá hoàn toàn. Đây là một thung lũng đã mất tới mười năm để vực dậy sau trận động đất, nay lại một lần nữa rơi vào cảnh hoang tàn đổ nát.”
********
Tin tức thế giới: Hơn 2.400 người mất tích do lũ quét ở Nepal
HÀ ĐÀO
6–7 minutes
Hơn 2.400 người mất tích sau thảm họa lũ ở Nepal
Tính đến ngày 28-8, số người mất tích sau trận lũ quét lịch sử tại biên giới Nepal và Khu tự trị Tây Tạng (Trung Quốc) hôm 26-8 đã vượt 2.400 người, trong khi lực lượng cứu hộ tiếp tục chạy đua tìm kiếm người sống sót trước nguy cơ xảy ra thêm lũ.
Theo Hãng tin AFP, các đội cứu hộ đến nay đã tìm thấy 586 thi thể, một số bị dòng nước cuốn xa tới tận Ấn Độ. Riêng Nepal vừa bổ sung 933 công nhân thủy điện vào danh sách mất tích, bên cạnh những người đi bộ đường dài và người hành hương tới núi Kailash ở Tây Tạng.
Hoạt động cứu hộ vẫn đối mặt nhiều nguy hiểm do các hồ nước lớn hình thành sau thảm họa có nguy cơ tràn hoặc vỡ.
Mỹ thông tin cho Ukraine về các cuộc gặp ở Matxcơva
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 28-8 cho biết Mỹ đã cung cấp cho Kiev thông tin về một số cuộc gặp diễn ra tại Matxcơva trong những ngày gần đây, giữa lúc xuất hiện thông tin Giám đốc Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) John Ratcliffe tới Nga.
“Tôi cảm ơn phía Mỹ về những thông tin này cũng như cách thức cần thiết mà họ đã trao đổi với Nga”, ông Zelensky nói, nhưng không tiết lộ thành phần và nội dung các cuộc gặp.
Trước đó, báo Wall Street Journal đưa tin ông Ratcliffe tới Matxcơva nhằm cảnh báo Nga về thông tin nước này “đang chuẩn bị một đợt huy động quân mới và có khả năng thực hiện một hành động khiêu khích nhằm vào Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO)”.
Điện Kremlin bác bỏ thông tin trên.
Trung Quốc cách chức hai tướng cấp cao khỏi Quân ủy Trung ương
Theo Hãng tin Reuters ngày 28-8, Trung Quốc đã cách chức hai sĩ quan cấp cao Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập khỏi Quân ủy Trung ương (CMC), sau khi hai người bị điều tra với cáo buộc vi phạm nghiêm trọng kỷ luật và pháp luật.
Quyết định này khiến cơ quan vốn có 7 thành viên chỉ còn 2 người đang tại chức, trong đó có Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Ông Trương là nhân vật số hai trong Quân ủy Trung ương, chỉ sau Chủ tịch Tập Cận Bình, từng giữ chức Phó chủ tịch cơ quan này và là thành viên Bộ Chính trị.
Ông Lưu là thành viên Quân ủy Trung ương và Tham mưu trưởng Bộ Tham mưu liên hợp thuộc Quân ủy Trung ương.
Quân đội là một trong những lĩnh vực trọng tâm trong chiến dịch chống tham nhũng do ông Tập phát động từ năm 2012. Những năm qua, hàng loạt tướng lĩnh và quan chức quân đội cấp cao đã bị điều tra và cách chức.
Ông Trump thành lập Học viện Không gian
Tổng thống Donald Trump ngày 28-8 đã ký sắc lệnh hành pháp thành lập Học viện Không gian Mỹ nhằm đào tạo nhân lực dân sự và quân sự, trong bối cảnh Washington đang tăng cường năng lực cạnh tranh với Trung Quốc trong lĩnh vực không gian.
Phát biểu tại Trung tâm Vũ trụ Johnson của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) ở Houston (bang Texas), ông Trump cho biết học viện mới sẽ được xây dựng theo mô hình Học viện Quân sự Mỹ West Point, nhằm phục vụ Lực lượng Không gian Mỹ, NASA và ngành công nghiệp bay vào không gian dân sự.
“Học viện sẽ thu hút, đào tạo và giúp những nhân tài xuất sắc nhất đất nước tốt nghiệp”, ông Trump tuyên bố. Hiện địa điểm xây dựng học viện chưa được công bố.
Không gian ngày càng trở thành lĩnh vực cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc cả về công nghệ lẫn quân sự. Mỹ và Trung Quốc hiện chạy đua đưa phi hành gia lên Mặt trăng trước năm 2030.
Hezbollah tuyên bố không giải giáp, bác thỏa thuận Israel – Lebanon
Thủ lĩnh Hezbollah Naim Qassem ngày 28-8 tuyên bố lực lượng này sẽ không đầu hàng, đồng thời tiếp tục bác bỏ thỏa thuận khung giữa Israel và Lebanon về giải giáp Hezbollah và rút quân Israel khỏi miền nam Lebanon.
“Chúng tôi phản đối thỏa thuận khung và kêu gọi hủy bỏ thỏa thuận này”, ông Qassem nói, cho rằng thỏa thuận “hủy hoại chủ quyền Lebanon”.
Thỏa thuận được Israel và Lebanon ký cuối tháng 6 trong khuôn khổ các cuộc đàm phán trực tiếp do Mỹ bảo trợ. Theo đó Hezbollah sẽ bị giải giáp, Israel từng bước rút lực lượng khỏi miền nam Lebanon, trong khi quân đội Lebanon tiếp quản khu vực, bắt đầu tại một số “khu vực thí điểm”.
Ông Qassem bác bỏ cả cơ chế này lẫn đề xuất giám sát quá trình thực hiện. Ông khẳng định Hezbollah chỉ ủng hộ việc thực thi thỏa thuận ngừng bắn tháng 11-2024 nhằm chấm dứt cuộc chiến trước đó với Israel.
“Chúng tôi sẽ tiếp tục ngẩng cao đầu và sẽ không đầu hàng”, ông Qassem phát biểu.
Nguyệt thực ở Ba Lan
*******
TIN TỔNG HỢP – RFI
RFI
(Reuters) – Việt Nam kêu gọi Qualcomm, Samsung mở rộng đầu tư AI. Ngày 27/08/2026, giới lãnh đạo Việt Nam đã kêu gọi công ty thiết kế chip Qualcomm của Mỹ và Samsung Electronics của Hàn Quốc mở rộng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI), chất bán dẫn cũng như hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), trong bối cảnh đất nước đang nỗ lực trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của khu vực. Hiện nay hai tập đoàn Mỹ và Hàn Quốc đang có kế hoạch tăng cường đầu tư và đào tạo ở Việt Nam. Hãng Qualcomm có một trung tâm nghiên cứu ở Hà Nội và hợp tác với các doanh nghiệp như Viettel và VinSmart, đang có ý định mở rộng sự hiện diện của mình tại Việt Nam thành một trung tâm nghiên cứu và phát triển AI lớn thứ ba của công ty trên toàn cầu.
(RFI) – Quốc Hội Đan Mạch thông qua việc bồi thường cho phụ nữ là nạn nhân của chính sách cưỡng bức đặt vòng tránh thai trong những năm 1960. Sau cuộc bỏ phiếu ngày 27/08/2026, Quốc Hội Đan Mạch thông qua mức bồi thường là 40 ngàn euro cho mỗi nạn nhân. Trong những năm 1960, Đan Mạch đảm trách hệ thống y tế tại Groenland. Theo thống kế, có ít nhất 4.300 phụ nữ và thiếu nữ đã bị đặt vòng. Nhiều người trong số họ thậm chí không được thông báo, cũng không đồng ý.
(AFP) – Vua Harald V của Na Uy băng hà, thọ 89 tuổi. Hoàng gia Na Uy hôm nay, 28/08/2026, loan báo, đức vua Harald đã « thanh thản ra đi tại bệnh viện đại học Oslo lúc 6 giờ 35 ». Hoàng thái tử Haakon 53 tuổi kế vị ngai vàng của một chế độ quân chủ từ lâu được coi là tấm gương, nhưng gần đây bị suy yếu bởi một loạt vụ bê bối. Chính phủ các nước đã gởi lời chia buồn. Hoàng gia Tây Ban Nha ca ngợi sự « tận tâm không ngơi nghỉ » của ông. Vua Bỉ nhấn mạnh rằng ông là « điểm tựa » cho người dân Na Uy. Trong khi vua Charles III của Vương Quốc Anh gởi lời chia buồn đến người mà ông gọi là « người anh em họ thân yêu » của mình.
(AFP) – Một tầu chở khí dầu hỏa hóa lỏng LPG trả mức phí kỷ lục 5,3 triệu đô la. Một nhà quản lý kênh đào ngày 27/08/2026 đã xác nhận rằng mức giá kỷ lục này do công ty SK Gas của Hàn Quốc đồng ý chi trả để chiếc G. Spirit của hãng được ưu tiên đi qua kênh đào Panama vào ngày 01/09 trong một cuộc đấu giá. Vào ngày 03/09, Panama hạn chế số lượng tầu thuyền qua lại kênh đào do hiện tượng El Nino.
(AFP) – Tổng thống Iran sẽ gặp tổng thống Nga tại Kirghizistan vào tuần tới. Ngày 26/08/2026, đại sứ Iran tại Matxcơva thông báo hai nguyên thủ sẽ gặp nhau bên lề thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (OCS), diễn ra ngày 01/09 tại Bichkek, thủ đô của Kirghizistan. Sau 6 tháng xung đột với Iran, ngày 24/08, Washington thông báo nhiều biện pháp trừng phạt mới nhằm « bóp nghẹt » nền kinh tế Iran và dọa trừng phạt những nước « lách » trừng phạt của Mỹ. Giữa tuần này, giám đốc tình báo Mỹ CIA đã đến Matxcơva thảo luận về nhiều chủ đề với đồng cấp Nga, trong đó có chiến tranh Iran.
(Reutes) – Mỹ sắp đạt được thỏa thuận bảo đảm quyền tiếp cận dài hạn đối với trữ lượng dầu mỏ của Venezuela. Ngày 27/08/2026, trang mạng Axios cho biết các tập đoàn dầu khí Mỹ sẽ cam kết đầu tư để có thể được tham gia khai thác nhiều mỏ dầu tại Venezuela, có trữ lượng khoảng 90 triệu thùng. Các cuộc đàm phán vẫn tiếp diễn giữa ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez.
(AFP) – Đức : Khoảng 15.800 người chết vì nắng nóng mùa hè. Theo ước tính được Viện Robert Koch (RKI), cơ quan y tế công cộng của Đức, công bố ngày 27/08/2026, đây là con số kỷ lục mới, tính đến ngày 16/08, tăng gần 2.000 người so với số liệu được tính đến ngày 09/08. Những người từ 75 tuổi trở lên bị ảnh hưởng nhiều nhất. Chỉ riêng tuần nắng nóng đặc biệt từ ngày 22 đến 28/06, có nơi vượt quá 41°C, đã có 9.600 người chết. Chính phủ Đức đang bị tổ chức về môi trường Deutsche Umwelthilfe, chỉ tích « vô trách nhiệm » vì « không áp dụng bất kỳ biện pháp hiệu quả nào để bảo vệ người dân khỏi nắng nóng ».
(RFI) – « Đồ tể Bosina » chết trong tù ở tuổi 84. Ông Ratko Mladic, cựu chỉ huy lực lượng người Serbia ở Bosnia trong cuộc xung đột tàn phá Bosina từ năm 1992 đến năm 1995, qua đời hôm 27/08/2026 tại bệnh viện nhà tù Scheveningen, Hà Lan, sau nhiều năm bị bệnh. Ông bị Tòa Án Quốc Tế kết án chung thân vào năm 2017 vì tội diệt chủng, tội ác chiến tranh và tội ác chống nhân loại, đặc biệt là vụ thảm sát Srebrenica năm 1995, khiến gần 8.000 người Hồi giáo Bosnia thiệt mạng và cuộc bao vây Sarjevo (1992-1996). Ngày 28/08, bộ trưởng Tư Pháp Serbia thông báo tổ chức quốc tang cho Ratko Mladic.
**********
Tuyến hủy diệt của lũ quét Nepal
Sử dụng các video đã được chính quyền và các hãng thông tấn lớn xác minh cùng hình ảnh vệ tinh, BBC đã dựng lại video mô phỏng đường đi của lũ quét Nepal.
Video tái hiện đường đi của lũ quét Nepal. Video: BBC
Trận lũ quét xảy ra hôm 26/8 sau khi một sông băng sụp đổ, tạo ra dòng chảy khổng lồ tràn xuống khu vực bên dưới. Dòng lũ lao xuống thung lũng dốc đứng với tốc độ hơn 160 km/h, cuốn theo sỏi đá, đá hộc và thân cây lớn, tạo ra những sóng lũ cao tới 21 m. Thảm họa đã khiến ít nhất 547 người thiệt mạng và khoảng 1.500 người mất tích.
Các nhà khoa học đang cố gắng ghép nối lại trình tự chính xác của các sự kiện trong trận lũ quét hôm 26/8 trong khi chính quyền Nepal, Trung Quốc và các đội cứu nạn đang tiếp tục sơ tán người dân và tìm kiếm nạn nhân.
Nhà địa chất học Daniel Shugar tại Đại học Calgary, Canada, là một trong những chuyên gia đầu tiên cho rằng trận lũ quét là do hoạt động của sông băng gây ra. Ông cho biết hiện tượng nóng lên toàn cầu làm sông băng tan chảy và tăng nguy cơ sạt lở.
Tuy nhiên, ông nhận định vẫn còn quá sớm để khẳng định mối liên hệ giữa sự kiện lũ quét ở Nepal với biến đổi khí hậu.
Simon Cook, nhà địa chất học tại Đại học Dundee, không phủ nhận yếu tố biến đổi khí hậu. Ông cho biết đã cùng đồng nghiệp xác định được vị trí xảy ra vụ sạt lở và nói thêm phần dưới của một sông băng ở Nepal gần đỉnh núi Langtang Lirung đã sụp đổ theo hướng tây bắc và sau đó xuôi dòng di chuyển về phía tây.
Mike Searle, giáo sư khoa học Trái đất tại Đại học Oxford, cho rằng sông băng có thể đã sụp đổ “vài giờ hoặc vài ngày” trước khi lũ quét xảy ra ở Nepal và Tây Tạng.
“Tôi cho rằng khối lượng đất đá khổng lồ cho thấy một vụ lở đất đã xảy ra trước, khiến dòng sông bị chặn đứng làm nước dâng cao tích tụ, rồi cuối cùng vỡ bung ra tạo thành một trận đại hồng thủy”, ông nói.
Một khả năng khác là nước mưa hoặc nước tan từ băng có thể đã làm mất ổn định mặt đất hoặc băng, gây ra phản ứng dây chuyền.
Giới khoa học sẽ phân tích ảnh vệ tinh và dữ liệu lượng mưa gần đây nhằm xác định vị trí sạt lở chính xác, các điểm dòng sông bị chặn dòng, cũng như kiểm tra khả năng có hồ băng nào vừa vỡ xả lũ đột ngột.
Hồng Hạnh (Theo BBC, Telegraph)
*********
Những điều ít biết về quốc vương mới của Na Uy Haakon VIII
Việt Dũng
3–4 minutes
Theo trang tin Euronews, Thái tử Haakon hiện đã trở thành tân vương Na Uy với tước hiệu là Haakon VIII sau khi Vua Harald V qua đời ở tuổi 89. Điều này đồng nghĩa Công chúa Ingrid Alexandra sẽ trở thành người kế vị tiếp theo của Hoàng gia Na Uy.
Trên thực tế, vai trò của quốc vương Na Uy phần lớn mang tính biểu tượng và lễ nghi, bởi quyền lực chính trị thuộc về quốc hội. Tuy nhiên, Hoàng gia Na Uy vẫn giữ vai trò nổi bật và đảm nhiệm vai trò đại diện cho quốc gia trên trường quốc tế.
Vua Haakon VIII, 53 tuổi, có tên đầy đủ là Haakon Magnus. Ông là con trai thứ hai của Vua Harald V. Ông có bằng cử nhân khoa học chính trị của Đại học California, Berkeley (Mỹ) và bằng thạc sĩ nghiên cứu phát triển của Trường Kinh tế London (Anh) chuyên về thương mại quốc tế và châu Phi. Ngoài ra, tân vương Na Uy cũng được huấn luyện tại Học viện Hải quân Hoàng gia và hoàn thành một chương trình đào tạo ngoại giao.
Trong một cuốn sách xuất bản năm 1988, Haakon từng nói ông muốn sở hữu một cửa hàng đồ chơi khi còn nhỏ, nhưng khi lớn lên, lướt sóng là đam mê lớn nhất của ông. Tân vương Na Uy từng chia sẻ với đài NRK rằng nếu không phải là thành viên hoàng gia, ông sẽ trở thành một vận động viên lướt sóng.
Tuy nhiên, vấn đề hôn nhân của Vua Haakon VIII mới là chủ đề được bàn luận nhiều nhất tại Na Uy. Vào năm 1999, lúc còn là Thái tử Na Uy, ông gặp bà Mette-Marit Tjessem Hoeiby tại một lễ hội âm nhạc. Việc bà là thường dân và là mẹ đơn thân với một cậu con trai riêng ban đầu vấp phải nhiều tranh cãi. Trong khi một số người chúc mừng cặp đôi, những người khác đặt câu hỏi liệu bà có phù hợp với vai trò vợ của vị vua tương lai hay không.
Mặc dù vậy, Thái tử Haakon đã nhận được sự cho phép của cha mình để kết hôn với Mette-Marit. Bất chấp quá khứ phức tạp, bà Mette-Marit dần nhận được sự ủng hộ của phần lớn công chúng Na Uy. Cặp đôi kết hôn tại Nhà thờ Oslo vào tháng 8/2001 và có hai người con là Công chúa Ingrid Alexandra và Hoàng tử Sverre Magnus.
Vấn đề thực sự nổ ra vào tháng 6 năm nay khi Bộ Tư pháp Mỹ công bố các thư từ trao đổi trong quá khứ giữa bà Mette-Marit với tội phạm tình dục Jeffrey Epstein. Cùng thời điểm đó, con trai riêng của bà là Marius Borg Hoeiby, 29 tuổi cũng bị xét xử và tuyên phạt 4 năm tù về tội hiếp dâm và bạo lực gia đình.
Trước những biến cố này, Thái tử Haakon đã luôn đồng hành cùng bà Mette-Marit, đồng thời thể hiện sự nghiêm minh khi tuyên bố con riêng của vợ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật như mọi công dân bình thường.
Sau khi kế vị cha mình, Vua Haakon VIII sẽ phải nỗ lực khôi phục sự ủng hộ của công chúng đối với Hoàng gia na Uy, vốn đã suy giảm trong những năm gần đây và càng bị ảnh hưởng sau những lùm xùm pháp lý.
******
Iran để ngỏ khả năng nối lại đối thoại với Mỹ, tuyên bố kiểm soát Hormuz
Việt Dũng
~3 minutes
Theo hãng WANA, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 28/8 cho biết Iran vẫn để ngỏ khả năng nối lại các cuộc đàm phán với Mỹ, nhưng Washington cần có những hành động thực tế cho thấy thiện chí.
“Việc đưa ngoại giao trở lại đúng quỹ đạo không phải là bất khả thi. Điều đó phụ thuộc vào việc Mỹ thừa nhận một thực tế đơn giản: các biện pháp gây sức ép không có tác dụng với chúng tôi”, ông Araghchi nói.
Quan chức ngoại giao Iran nhấn mạnh Washington cần xây dựng lòng tin, thể hiện sự tôn trọng trong đối thoại, công nhận các quyền của Tehran và tuân thủ những cam kết đã đưa ra.
Cùng ngày 27/8, Chủ tịch Ủy ban An ninh quốc gia và Chính sách đối ngoại của Quốc hội Iran Ebrahim Azizi khẳng định không một con tàu nào có thể đi qua eo biển Hormuz nếu không được Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho phép.
“Mọi hoạt động ra vào của tàu thuyền tại eo biển Hormuz vẫn nằm dưới sự giám sát trực tiếp của lực lượng vũ trang Iran. Chúng tôi đang thúc đẩy dự luật mới nhằm thiết lập một khuôn khổ pháp lý toàn diện bao quát các khía cạnh chính trị, kinh tế và quốc phòng của tuyến đường thủy này”, ông Azizi cho hay.
Khi được hỏi về chiến lược của Mỹ tại Trung Đông, ông Azizi nhận xét Washington vận hành theo một chiến lược gồm 3 phần là “đàm phán và thỏa thuận”, “xung đột và khủng hoảng” cũng như “gây sức ép”.
“Đó là một hình thức xung đột hỗn hợp, kết hợp giữa hoạt động quân sự, lệnh trừng phạt kinh tế và các chiến dịch gây bất ổn xã hội. Tuy vậy, các biện pháp này không thể làm thay đổi lập trường của Iran”, ông Azizi nhấn mạnh.
Trong bình luận của mình, ông Azizi cho rằng các quốc gia Vùng Vịnh đã nhận ra việc dựa vào sự hậu thuẫn quân sự của Mỹ không thể đảm bảo an ninh cho họ. Bên cạnh đó, quan chức này khẳng định Tehran sẽ chỉ tham gia đàm phán “khi ở vị thế mạnh”.
********
Ông Trump mua bán loạt cổ phiếu xăng dầu giữa chiến sự Iran
Tổng thống Trump thông báo đã tiến hành hơn 1.000 giao dịch cổ phiếu trong tháng 6, trong đó có cổ phiếu của các công ty xăng dầu.
Hồ sơ công khai được Tổng thống Mỹ Donald Trump gửi tới Văn phòng Đạo đức Chính phủ cho thấy người đứng đầu Nhà Trắng đã có những hoạt động giao dịch cổ phiếu sôi động vào tháng 6, thời điểm đang diễn ra chiến sự Iran, CNN ngày 28/8 đưa tin.
Trong hơn 1.000 giao dịch trong thời gian này, Tổng thống Trump đã có nhiều đợt mua và bán cổ phiếu trị giá hàng nghìn USD của các tập đoàn năng lượng. Ông hai lần bán cổ phiếu của Exxon Mobil trị giá từ 1.001 USD đến 15.000 USD, sau đó mua lại cổ phiếu Exxon trong khoảng giá tương tự.
Ông cũng đã mua và bán cổ phiếu của Chevron trong ba đợt khác nhau. Chevron là công ty mà Tổng thống Trump từng ca ngợi là tập đoàn dầu khí lớn duy nhất của Mỹ hoạt động tại Venezuela trước khi ông tiến hành chiến dịch đột kích vào Caracas đầu năm nay.
Các giao dịch liên quan đến năng lượng khác bao gồm ba lần bán cổ phiếu ConocoPhillips, việc bán cổ phiếu Valero Energy và mua cổ phần của Occidental Petroleum.
Cổ phiếu của các tập đoàn xăng dầu Mỹ đã biến động mạnh trong chiến sự Iran. Giá cổ phiếu của các công ty này có thể thay đổi chỉ sau một bài đăng của Tổng thống Mỹ trên Truth Social liên quan đến cuộc chiến.
Ông Trump cũng đã mua và bán cổ phiếu của các nhà thầu quốc phòng Mỹ trong khi các cuộc đàm phán với Iran đang diễn ra. Ông đã báo cáo nhiều giao dịch liên quan đến Lockheed Martin, Northrop Grumman, General Dynamics và RTX từ ngày 12/6 đến 24/6. Một số lô cổ phiếu được bán chỉ một ngày sau khi ông Trump mua vào.
Nhà Trắng phủ nhận việc ông Trump có bất kỳ ảnh hưởng nào đối với các tài khoản đầu tư của mình, đồng thời tuyên bố rằng danh mục đầu tư của ông “được các tổ chức tài chính bên thứ ba quản lý độc lập”.
“Cả Tổng thống Trump lẫn bất kỳ thành viên nào trong gia đình ông đều không có khả năng chỉ đạo, gây ảnh hưởng hay đưa ra ý kiến về cách thức đầu tư của danh mục tài sản, cũng như thời điểm mua hoặc bán các khoản đầu tư,” người phát ngôn Nhà Trắng Davis Ingle cho biết, khẳng định “không hề có xung đột lợi ích nào”.
Tuy nhiên, quy mô và tần suất các giao dịch của ông Trump trong thời gian đương nhiệm vẫn vấp phải sự chỉ trích gay gắt từ phía đảng Dân chủ và các tổ chức giám sát khi các bên này chỉ ra rằng khối tài sản cá nhân của ông đã tăng vọt trong nửa đầu nhiệm kỳ thứ hai.
Bên cạnh việc thực hiện hàng nghìn giao dịch cổ phiếu từ đầu năm đến nay, các báo cáo công khai trước đó còn cho thấy ông Trump đã thu về hàng tỷ USD thông qua nhiều khoản nắm giữ tiền mã hóa, tiền bản quyền và các khoản đầu tư bất động sản trong năm 2025.
Con số này vượt xa lợi nhuận mà các tổng thống Mỹ tiền nhiệm từng thu được trong thời gian tại nhiệm, trong đó nhiều người còn hạn chế tối đa các khoản đầu tư cá nhân có thể bị coi là xung đột lợi ích tiềm tàng.
Theo bản kê khai tài chính hàng năm nộp cho Văn phòng Đạo đức Chính phủ Mỹ được công bố hôm 30/6, thu nhập của Tổng thống Trump năm ngoái tăng vọt lên hơn 2,2 tỷ USD. Con số này vượt xa nhiệm kỳ đầu của ông, khi thu nhập cũng tăng đáng kể nhưng ở quy mô nhỏ hơn nhiều. Ông Trump hôm 1/7 cho biết thu nhập của ông tăng vọt là nhờ điều kiện thuận lợi trên các thị trường tài chính.
Theo truyền thông Mỹ, giá trị thực tế tài sản của ông chủ Nhà Trắng nhiều khả năng còn cao hơn, do biểu mẫu kê khai tài sản liên bang chỉ yêu cầu khai theo khoảng giá trị, với mức cao nhất là “trên 50 triệu USD”, nên không phản ánh đầy đủ quy mô tài sản của ông.
Ngọc Ánh (Theo CNN, AFP)
********
Lá bài Hormuz dần mất sức nặng với Iran
Iran từng coi Hormuz có giá trị “ngang vũ khí hạt nhân”, nhưng giá trị chiến lược của eo biển đang giảm dần trước áp lực kinh tế của Mỹ.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cùng Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf gần đây liên tục cảnh báo về cái giá kinh tế đắt đỏ nếu kéo dài chiến sự với Mỹ.
Ông Ghalibaf nhấn mạnh bất chấp tiềm lực quân sự lớn đến đâu, “nếu dân đói” và kinh tế bị đình trệ, đất nước sẽ không thể trụ vững. An ninh quốc gia phải đi cùng một nền kinh tế vận hành bình thường. “Chúng tôi hiểu giá trị hòa bình hơn bất kỳ ai chỉ biết nói suông”, ông khẳng định.
Tổng thống Pezeshkian thậm chí còn tuyên bố “chiến tranh bắt buộc phải kết thúc ở một thời điểm nào đó”. Ông cho rằng Iran nên khép lại xung đột ngay lúc này khi Tehran còn nắm lợi thế trên bàn đàm phán, thay vì ngồi chờ vị thế bị bào mòn.
Thống đốc Ngân hàng Trung ương Iran Abdolnaser Hemmati mới đây cũng lên truyền hình cảnh báo về những áp lực kinh tế mà đất nước phải chống chịu.
“Chúng ta đang hứng chịu cùng lúc 4 đến 5 thách thức khổng lồ, từ lệnh trừng phạt tối đa, phong tỏa, gián đoạn xuất khẩu dầu đến mất cân đối ngân sách. Mỗi yếu tố đều giáng đòn nặng nề lên nền kinh tế”, ông nói. “Lãnh đạo một quốc gia láng giềng từng thừa nhận với tôi rằng nếu chỉ hứng chịu 1/5 những gì Iran đang trải qua, chính quyền của họ đã sụp đổ rồi”.
Những phát biểu công khai này trái với sự tự tin của Iran cách đây vài tuần, khi Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei và các chỉ huy quân đội tuyên bố nước này sẵn sàng kéo dài xung đột, bởi họ đang nắm trong tay một “trụ cột cho trật tự an ninh mới” là eo biển Hormuz, vốn được ca ngợi là với sức nặng ngang ngửa vũ khí hạt nhân.
Nhưng giờ đây, khi Mỹ phát động cuộc chiến kinh tế và siết gọng kìm trừng phạt, những phát biểu công khai của các lãnh đạo cấp cao cho thấy Iran đang đối mặt với tranh cãi về giá trị chiến lược của Hormuz cũng như cách thức đàm phán của nước này với Mỹ.
Nghịch lý Hormuz
Tâm lý mệt mỏi của người dân cùng thực tế rằng Hormuz không thể đóng vai trò lá chắn an ninh mãi mãi chính là động lực thúc đẩy những phát biểu dồn dập này, theo Hamid Asefi, chuyên gia phân tích địa chính trị – kinh tế tại Iran. Asefi cũng cảnh báo việc coi Hormuz là “lá bài vạn năng” chỉ khiến nó mất sức nặng nhanh chóng hơn, khi Mỹ tìm cách vô hiệu hóa giá trị của nó.
“Một lời đe dọa lặp đi lặp lại liên tục sẽ biến từ ‘sức mạnh răn đe’ thành thói quen chính trị. Một thói quen chính trị nếu không đi kèm kết quả thực tế sớm muộn cũng dẫn tới việc đối thủ coi thường lời đe dọa suông”, ông cho hay.
Ông nhận định vấn đề cốt lõi không còn nằm ở chỗ Iran có đủ khả năng đóng cửa eo biển hay không. Trái lại, vấn đề là khi phong tỏa Hormuz, Tehran đang mở ra cánh cửa quyền lực, hay tự đóng lại lối thoát duy nhất của mình.
“Đây chính là nghịch lý Hormuz. Trong chính trị quốc tế, một chiếc gậy giơ lên quá nhiều lần rồi sẽ đập vào lưng ta, vì nó vô tình thúc đẩy đối phương tìm cách né”, Asefi giải thích.
Iran từng nhiều lần đe dọa sẽ tấn công các tàu hàng, tàu dầu đi qua Hormuz mà không tuân theo chỉ dẫn hoặc hải trình do nước này vạch ra ở phía bắc eo biển. Những cảnh báo đó từng khiến dòng chảy hàng hóa qua Hormuz tê liệt, khi các chủ tàu không dám cho phương tiện khởi hành do lo ngại trúng tên lửa hoặc thủy lôi Iran.
Nhưng tình trạng bế tắc kéo dài đã thúc đẩy các hãng tàu chấp nhận mạo hiểm khi nhận được sự đảm bảo từ hải quân Mỹ rằng họ sẽ được bảo vệ khi di chuyển qua Hormuz. Điều này đã khiến cán cân ở eo biển dần nghiêng về phía Mỹ, khi ngày càng nhiều tàu dầu đi qua khu vực, bất chấp những lời đe dọa của Iran.
Dữ liệu từ đơn vị theo dõi tàu biển Kpler cho thấy trong số 112 tàu chở dầu và khí đốt đi qua eo biển từ ngày 1 đến 19/8, khoảng 79% chọn tuyến đường bí mật ở phía nam, qua lãnh hải Oman, chỉ 19% đi theo tuyến phía bắc do Iran đề xuất. Phần lớn tàu đi qua eo biển đã tắt định vị để nhờ chiến hạm Mỹ hộ tống qua hải phận Oman.
Dường như với hậu thuẫn từ Mỹ, các tập đoàn dầu khí vùng Vịnh đã thuê đội tàu nhỏ trung chuyển hàng qua luồng phía nam ra vịnh Oman rồi sang tải cho tàu của khách chờ sẵn. Phương án này gạt bỏ rủi ro cho các hãng tàu lẫn đối tác mua dầu, dồn toàn bộ gánh nặng lên vai chính quyền Mỹ và những nhà sản xuất dầu quốc doanh, vốn có động lực kinh tế cao hơn. Đáp lại, Tehran đã lập danh sách đen 48 tàu “vi phạm quy định” ở Hormuz và cảnh báo sẽ bắt giữ những phương tiện này.
Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright ngày 18/8 tuyên bố hải quân Mỹ đã hỗ trợ trung chuyển hơn 15 triệu thùng dầu cùng các sản phẩm tinh chế. Ông cũng khẳng định lượng dầu qua eo biển Hormuz hiện đạt trung bình hơn 8 triệu thùng mỗi ngày.
Dù con số trên vẫn chưa bằng một nửa mức bình thường trước chiến sự, chuyên gia Asefi cho rằng nó cho thấy chiến lược kiểm soát Hormuz để gây áp lực lên Mỹ và các nước vùng Vịnh của Iran đang ngày càng giảm tác dụng.
Ngay cả khi đòn bẩy Hormuz chưa mất đi toàn bộ giá trị với Iran, việc dòng chảy dầu khí qua eo biển bị tắc nghẽn đã trở thành chất xúc tác cho làn sóng tái cấu trúc hạ tầng năng lượng thế giới, Patrick Wintour, bình luận viên chính trị kỳ cựu từ báo Guardian, nhận định.
6 nước vùng Vịnh đang nhanh chóng thiết lập các đường ống dẫn dầu mới, quyết tâm giải cứu hơn một nửa sản lượng xuất khẩu khỏi thế gọng kìm Hormuz trước năm 2030.
Hamid Paktinat, người sáng lập Diễn đàn Các nhà hoạt động Kinh tế, trụ sở ở Tehran, cho hay với các đường ống này, mức độ phụ thuộc của Arab Saudi vào Hormuz sẽ giảm từ 70% xuống 15%. Tương tự, UAE từ 50% còn 15%, Kuwait, Qatar từ 100% còn chưa đầy 50% và Bahrain từ 100% còn 15%. Oman từ con số 0 sẽ lột xác thành trung tâm trung chuyển dầu ven biển quy mô nhất toàn vùng.
Ông tin rằng giá trị chiến lược của eo biển Hormuz sẽ giảm một nửa trong vòng 3 năm tới và gần như biến mất hoàn toàn sau 6 năm, khi các dự án đường ống mới đi vào hoạt động.
“Tuyến hàng hải hình móng ngựa này vẫn nằm đó, nhưng vị thế đòn bẩy, vốn là trọng tâm trong chiến lược của Iran, sẽ không còn”, Paktinat nhấn mạnh.
Vũ Hoàng (Theo Guardian, AFP, Reuters)
*******