Tin Tức ngày 04 tháng 10 -2026
Thứ Bảy, 03 Tháng Mười 20264:08 CH
***********
TIN TỔNG HỢP – RFI
RFI
(AFP) – Châu Mỹ Latinh tin tưởng vào Trung Quốc hơn là vào Hoa Kỳ. Theo kết quả một cuộc khảo sát thực hiện tại 17 quốc gia trong khu vực này được công bố hôm 02/10/2026, Trung Quốc có uy tín hơn Mỹ : 65% người được hỏi có quan điểm « tích cực » về Trung Quốc. Chỉ có 57% có thiện cảm với Hoa Kỳ. Thăm dò do viện Latinobarometro thực hiện. Từ cuộc tham khảo ý kiến đầu tiên năm 1995, đây là lần đầu tiên tỷ lệ người có quan điểm tích cực về Trung Quốc cao hơn sơ với Mỹ. Thiện cảm của người dân ở châu Mỹ Latinh dành cho Hoa Kỳ đang từ 73% dưới nhiệm kỳ của tổng thống Joe Biden, nay rơi xuống còn 57%.
(WSJ) – Trong chuyến công du Hoa Kỳ vừa qua, chủ tịch Trung Quốc đã cần « nhiều thời gian để nghỉ ngơi ». Báo tài chính Mỹ The Wall Street Journal hôm 02/10/2026 tiết lộ phái đoàn của ông Tập Cận Bình được cho là đã yêu cầu phía Mỹ thu xếp thời gian để chủ tịch Trung Quốc có thể « nghỉ ngơi » trong chuyến thăm Washington 4 ngày vào tuần trước. Cụ thể là Nhà Trắng đã dành một phong riêng tại phía Tây của phủ tổng thống Mỹ cho lãnh đạo Trung Quốc và phu nhân. Đồng thời, Bắc Kinh cũng đã từ chối một buổi ăn trưa giữa các ông Tập và Trump. Một số nhà quan sát nói tới những « sự điều chỉnh bất thường » trong chương trình làm việc của lãnh đạo Trung Quốc.
(AFP) – GDP của Việt Nam tăng mạnh trong quý 3/2026. Theo các số liệu chính thức của Việt Nam, công bố ngày 03/10/2026, từ tháng 07 đến tháng 09/2026, tăng trưởng của Việt Nam đạt 9,95%. Nhìn chung, trong 9 tháng dầu năm nay, tổng sản phẩm nội địa Việt Nam tăng hơn 9% và đây là mức cao nhất kể từ 15 năm nay. Tổng kinh ngạch xuất khẩu của Việt Nam tăng 24,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Kim ngạch nhập khẩu tăng 36,7%.
(AFP) – Nga chuẩn bị tăng hỏa lực nhắm vào thủ đô Ukraina ? Bộ Ngoại Giao Nga hôm 03/10/2026 một lần nữa ra thông cáo kêu gọi các nhân viên ngoại giao quốc tế và công dân nước ngoài rời khỏi Kiev. Kèm theo đó là lời cảnh báo « các lực lượng của Nga tiếp tục tiến hành các đợt oanh kích ở quy mô lớn nhắm vào các mục tiêu quân sự của Ukraina tại Kiev và nhiều thành phố khác ».
(Reuters) – Vụ phi cơ Flydubai : Cơ phó chuyến bay có ý định « tấn công khủng bố ». Cơ quan Công tố Các tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất hôm nay, 03/10/2026, cho biết cơ phó của chuyến bay FZ1073 thuộc hãng hàng không Flydubai, đã cố gắng thực hiện một « vụ tấn công khủng bố » trong chuyến bay bằng cách sử dụng chiếc rìu tìm thấy trong buồng lái. Chiếc máy bay chở hơn 170 hành khách và thành viên phi hành đoàn, trong đó phần lớn là công dân Israel, đã thoát hiểm, sau khi hành khách và phi hành đoàn khống chế được viên cơ phó, người đã tấn công cơ trưởng, và cố gắng giành quyền điều khiển máy bay.
(AFP) – Bắc Triều Tiên tuyên bố thử nghiệm tên lửa tầm trung chiến lược tích hợp AI. Hôm nay, 03/10/2026, chỉ vài giờ sau khi Seoul thông báo rằng Bình Nhưỡng đã phóng một tên lửa đạn đạo, bà Kim Yo-jong – em gái nhà lãnh đạo Kim Jong-un – cho biết tên lửa vừa được phóng « có khả năng thay đổi quỹ đạo bay ở tầm thấp và đã được tích hợp công nghệ Trí tuệ nhân tạo ».
(Reuters) – Nepal chủ động xả nước từ bốn hồ băng trên núi cao để giảm nguy cơ đại thảm họa lũ. Reuters hôm qua, 02/10/2026, cho biết Nepal có kế hoạch bắt đầu triển khai một chiến dịch quy mô lớn này, ngay trong năm tài chính 2026, để hạn chế rủi ro lũ lụt cho vùng hạ lưu. Bốn hồ nằm ở độ cao từ 4.050 đến 5.483 mét, được xếp vào nhóm nguy hiểm nhất tại Nepal, theo một báo cáo năm 2020 của Liên Hiệp Quốc Dự án trị giá 50 triệu đô la này có thể kéo dài tới 6 năm, sẽ được tài trợ bởi Quỹ Khí hậu Xanh (GCF), UNDP cùng chính phủ. Các đội cứu hộ vẫn đang tiếp tục tìm kiếm hơn 5.000 người mất tích tại khu vực giáp biên giới Trung Quốc, sau khi vụ sập sông băng hồi tháng 8.
**********
Phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên vượt tầm kiểm soát
Thanh Phương
13–16 minutes
Tại Pháp, phong trào đấu tranh của học sinh trung học đòi cải thiện điều kiện học tập trong tuần này đang lan rộng ra toàn quốc, vượt tầm kiểm soát của chính phủ, dẫn đến nhiều vụ bạo lực, đốt phá. Chính phủ lên án đảng cực tả Nước Pháp Bất Khuất kích động phong trào.
Quảng cáo
Kể từ ngày 01/10/2026, phong trào đã có sự tham gia của các sinh viên, như tình hình tại Saint-Denis, ngay lối vào Đại học Paris 8 ở phía bắc Paris, nơi mà thông tín viên Baptiste Coulon gởi về bài phóng sự ngày 01/10:
“Bên ngoài trường đại học đang bị phong tỏa, các sinh viên đang dùng cọ vẽ để hoàn tất những tấm biểu ngữ. Những khẩu hiệu họ viết ra cũng tương đồng với các yêu sách mà học sinh trung học đã đưa ra. Paul là sinh viên năm thứ nhất cao học chuyên ngành địa chính trị: “Có những trường trung học bị xuống cấp và đầy chuột bọ, chúng tôi cũng gặp tình trạng tương tự tại Đại học Paris 8. Thư viện trường bị dột, có lúc phải đóng cửa vì không có hệ thống sưởi, lúc khác là vì thiếu máy điều hòa. Tóm lại, hoàn cảnh của chúng tôi thật sự giống nhau. Đó là lý do tại sao chúng tôi phải chung sức với họ.”
Việc chung sức là cách để thay đổi tương quan lực lượng. Iris, sinh viên năm nhất khoa Lịch sử, giải thích: “Đó là điều chúng tôi muốn chứng minh: Đây là phong trào của giới trẻ, một tiếng nói chung trên toàn quốc. Điều quan trọng là phải cho chính phủ và cảnh sát thấy rằng lực lượng của chúng tôi rất đông đảo.”
Nhiều người, trong số đó có Elias, lên án hành vi bạo lực trong các cuộc trấn áp của cảnh sát: “Tôi đã tận mắt chứng kiến cảnh đó vào hôm kia, cảnh sát đánh trực diện vào học sinh trung học, những đứa trẻ mới 14, 15, 16 tuổi… Thật sự là quá mức chịu đựng.” Một số học sinh trung học mới tham gia biểu tình lần đầu và cần được hướng dẫn về các biện pháp đảm bảo an toàn, đó là lý do Cassandra tham gia hỗ trợ: “Mục đích không phải là giành lấy cuộc đấu tranh của họ, mà là để ủng hộ họ. Chúng tôi cố gắng cung cấp thông tin liên hệ của luật sư, hướng dẫn các biện pháp cơ bản để đối phó với trấn áp, cũng như chia sẻ một chút kinh nghiệm của bản thân.”
Sau đó, cùng buổi sáng, một cuộc tuần hành bắt đầu từ trường đại học hướng về một trường trung học gần đó, nơi diễn ra buổi họp chung quy tụ cả học sinh trung học lẫn sinh viên đại học.”
Nhưng phong trào xuất phát từ những yêu sách chính đáng đã dần biến thành một làn sóng bạo lực đô thị với cao điểm là ngày 01/10. Hôm đó, lực lượng an ninh đã thực hiện gần 2.000 vụ bắt giữ. Hơn 300 cảnh sát và hiến binh đã bị thương. Đến mức các chính quyền địa phương đã ban hành lệnh cấm biểu tình tại khu vực lân cận các trường trung học đang đóng cửa. Tính đến ngày 02/10, tổng cộng đã có hơn 400 trường trung học trên tổng số khoảng 3.700 trường phải đóng cửa. Ngoài ra, theo bộ Giáo Dục Pháp, từ đầu phong trào cho đến ngày 02/10, đã có 40 hiệu trưởng bị thương, nhưng đa số các hiệu trưởng khẳng định những người tấn công họ không phải là học sinh của trường.
Ý: Xăng dầu tăng giá, đời sống thêm khó khăn
Tại Ý, chính phủ của thủ tướng Meloni đang dần cắt giảm ngân sách dành cho biện pháp giảm tạm thời thuế tiêu thụ đặc biệt đối với nhiên liệu, vốn được áp dụng từ ngày 19/03/2026, ngay sau khi khủng hoảng tại Trung Đông bùng phát. Biện pháp mới nhất, được thông qua vào ngày 18/09 và chỉ áp dụng cho dầu diesel, đã bị cắt giảm một nửa vào ngày 26/09. Chính sách này dự kiến sẽ hết hiệu lực vào ngày 05/10.
Trong khi đó, tập đoàn năng lượng ENI đang áp dụng mức trần giá nhiên liệu tại các trạm xăng dầu của tập đoàn này trong vòng 30 ngày kể từ thứ Hai tuần này, với mức giá 2,19 euro/lít cho dầu diesel và 1,99 euro/lít cho xăng. Chính phủ đã hoan nghênh sáng kiến đó là một hành động “đáng khen ngợi”. Tuy nhiên, người dân Ý, mà sức mua đang ngày càng sụt giảm, cho rằng hành động của ENI chỉ có tác động hạn chế, bởi hệ thống 3.847 trạm xăng dầu của hãng chỉ chiếm 20% mạng lưới trạm xăng dầu trên toàn quốc.
Từ Roma, thông tín viên Anne Lenir gởi về bài tường trình ngày 29/09/2026:
“Hiện tại, giá trung bình là 2,20 euro/lít đối với xăng và 2,39 euro/lít đối với dầu diesel, ngoại trừ tại các trạm của ENI, nơi giá vừa được ấn định mức trần thấp hơn khoảng 20 xu mỗi lít cho đến ngày 28/10. Tuy vậy, đối với Franco, một kỹ sư trẻ sống ở miền Bắc nước Ý, biện pháp nói trên chẳng thay đổi được bao nhiêu. Anh cho biết: “”Tôi đã phải chuyển từ xe chạy xăng sang xe hybrid để tiết kiệm chi phí. Quyết định của ENI có thể giúp ích đôi chút, nhưng phải có một giải pháp cơ bản hơn. Rất may là tôi vẫn sống cùng bố mẹ!”
Valerio, một tài xế taxi 54 tuổi ở Roma, tỏ ra bức xúc hơn nhiều. Ông than thở: “Chẳng hề có thông tin gì về các khoản hỗ trợ cụ thể cho ngành của chúng tôi, trong khi chúng tôi đang đứng bên bờ vực phá sản! Tôi nghĩ chúng tôi sẽ tổ chức một hoặc nhiều cuộc đình công.”
Còn Salvatore, một công chức đã nghỉ hưu, nay hoàn toàn dựa vào phương tiện giao thông công cộng. “Tôi đã bỏ dùng xe cá nhân vì chi phí nhiên liệu quá đắt đỏ. Chính phủ không hề quan tâm đến lợi ích của chúng tôi.”
Theo hiệp hội người tiêu dùng Codacons, những người Ý thường xuyên lái xe hơi sẽ chi từ 160 đến 180 euro cho nhiên liệu trong tháng 10. Khoản chi này chiếm ít nhất 10% mức lương tháng trung bình, được ước tính khoảng 1.600 euro.”
Tây Ban Nha: Người dân vẫn bất mãn về vấn đề nhà ở
Tại Tây Ban Nha, chính quyền của thủ tướng Pedro Sánchez hy vọng sẽ xoa dịu sự phẫn nộ về vấn đề quyền nhà ở, với việc thông qua hai sắc lệnh sau nhiều ngày đàm phán căng thẳng giữa đảng Xã Hội và đảng cực tả Sumar, đồng minh chính của chính phủ. Các cải cách này được đưa ra biểu quyết ở Quốc Hội ngày 02/10/2026 trong một phiên họp toàn thể bất thường. Mặc dù các luật này giải quyết một phần yêu sách của những người biểu tình, đã cắm trại tại quảng trường Puerta del Sol từ thứ Bảy tuần trước, các nhà hoạt động vẫn kiên quyết duy trì khu trại này.
Từ Madrid, thông tín viên Dianne Cambon tường trình ngày 29/09/2026
“Không hề có chuyện dỡ bỏ khu trại tại Puerta del Sol, đó là quyết tâm đang lan truyền từ lều này sang lều khác. Sau khi chính phủ của ông Pedro Sánchez công bố hai sắc lệnh nói trên, phong trào biểu tình thực tế lại càng trở nên mạnh mẽ hơn, như chia sẻ của Marta, người phụ trách bếp ăn chung cho khu trại. Giống như đa số các nhà hoạt động khác, cô không chấp nhận những lời hứa suông và đang chờ xem các điều khoản cụ thể sẽ được thông qua trong sắc lệnh.
“Chúng tôi cần các hợp đồng thuê nhà không thời hạn; đó là một điều khoản trong sắc lệnh không thể thương lượng. Vì vậy, chúng tôi sẽ tiếp tục ở lại và theo dõi sát sao diễn biến tại Hạ viện. Chúng tôi sẽ xem liệu họ có thông qua các biện pháp đó hay không, và cho đến lúc đó, chúng tôi sẽ không rời đi.”
Nhiều nhà hoạt động như Pedro tỏ vẻ hoài nghi: “Trên giấy tờ, sắc lệnh trông rất tuyệt, nhưng thường thì các biện pháp này lại không được thực thi trên thực tế. Dù vậy, phải thừa nhận đây là một bước khởi đầu.”
Tại các cuộc họp nhóm, sự hài lòng khi buộc được chính phủ phải phản hồi là chủ đề thảo luận chính. “Chính phủ này – vốn không làm gì để cải thiện tình trạng nhà ở trong suốt nhiệm kỳ – nay chỉ trong vòng sáu ngày và dưới áp lực từ hàng ngàn người xuống đường, đã đưa ra một sắc lệnh bao gồm các biện pháp mà chúng tôi từng yêu cầu”;
Vẫn còn phải chờ xem liệu có đạt được đa số phiếu cần thiết tại Quốc hội để thông qua toàn bộ sắc lệnh này hay không. Trong khi đó, một số thành phố khác đã tham gia phong trào chiếm giữ các quảng trường công cộng nhằm duy trì áp lực.”
Thổ Nhĩ Kỳ: Chính quyền tiếp tục trấn áp cộng đồng LGBT+
Tại Thổ Nhĩ Kỳ, chính quyền vẫn tiếp tục các chiến dịch nhắm vào cộng đồng LGBT+. Sau khi bắt giữ hàng chục nhà hoạt động vào giữa tháng 9 và đóng cửa nhiều tài khoản mạng xã hội trong những tuần gần đây, ngày 30/09/2026, một tòa án tại Istanbul đã ra lệnh chặn trang web và các tài khoản mạng xã hội của T24, một trong những tờ báo trực tuyến hàng đầu của Thổ Nhĩ Kỳ. Cơ quan truyền thông này bị cáo buộc tham gia vào hoạt động “tuyên truyền về LGBT”.
Từ Ankara, thông tín viên Anne Andlauer gởi về bài tường trình ngày 29/09:
“Chính quyền Thổ Nhĩ Kỳ coi quyết định này là một phần của cuộc điều tra tư pháp trên toàn quốc mang tên “Gia đình tôi an toàn”. Cuộc điều tra nhắm vào các tổ chức phi chính phủ và các nhà hoạt động vì quyền của người LGBT+, cũng như bất kỳ ai bị cáo buộc có hành vi cổ xúy cho đồng tính. Các công tố viên cáo buộc T24 trong năm qua đã đăng tải 118 nội dung “tuyên truyền về LGBT”.
Đồng tính luyến ái không phải là hành vi bất hợp pháp tại Thổ Nhĩ Kỳ và trong bộ luật hình sự cũng không có tội danh “tuyên truyền về LGBT”. Tuy nhiên, chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ, vừa tuyên bố phát động “Thập kỷ Gia đình”, viện dẫn các tội danh khác như “đồi trụy”, “thuần phong mỹ tục” và “bảo vệ trẻ em” để tiến hành cuộc điều tra quy mô lớn này.
Điều tra chủ yếu nhắm vào T24, một trong những cơ quan truyền thông trực tuyến lớn nhất của Thổ Nhĩ Kỳ, với hơn 18 triệu lượt truy cập trong tháng 8 và gần 2 triệu người theo dõi trên mạng xã hội X. Cơ quan truyền thông độc lập này cho biết gần đây họ đã trở thành mục tiêu của một chiến dịch bôi nhọ trên mạng xã hội, tập trung vào nguồn tài chính và nội dung của họ, với cáo buộc rằng các nội dung này làm suy yếu “cấu trúc gia đình” của Thổ Nhĩ Kỳ.”
Ấn Độ: Biểu tình phản đối Ủy ban Bầu cử
Ngày 02/10 là Ngày Quốc tế Bất bạo động, một ngày lấy cảm hứng từ Gandhi, nhân vật mà hôm nay Ấn Độ tổ chức lễ kỷ niệm ngày sinh. Đây là ngày nghỉ lễ chính thức tại nước này, nhưng cũng chính là ngày mà các phong trào thanh niên và phe đối lập chọn để bày tỏ sự phẫn nộ. Họ lên án việc sửa đổi danh sách cử tri, dẫn đến việc loại bỏ khoảng 130 triệu cử tri đã đăng ký và cáo buộc Ủy ban Bầu cử thiên vị đảng cầm quyền BJP. Chính quyền đã cấm các cuộc tụ tập này.
Từ New Delhi, thông tín viên Abdoollah Earally gởi về bài tường trình ngày 02/10:
“Bên ngoài sở cảnh sát Delhi, đám đông đang chờ đợi quyết định. Liệu cuộc biểu tình của sinh viên có được cấp phép? Yêu cầu bị bác bỏ, nhưng các sinh viên vẫn kiên quyết và yêu cầu người đứng đầu Ủy ban Bầu cử, ông Gyanesh Kumar, phải từ chức.
Abhigyan, tổng thư ký AISA (Hiệp hội Sinh viên Toàn Ấn), một.phong trào sinh viên cánh tả, tuyên bố: “Cuộc biểu tình phản đối Gyanesh Kumar sẽ vẫn diễn ra. Cuộc biểu tình vì sự minh bạch của cuộc bỏ phiếu sẽ vẫn diễn ra. Đó là quyền cơ bản của chúng tôi, bất kể cảnh sát có thực thi nhiệm vụ của họ hay không.”
Việc loại bỏ 130 triệu cử tri, một hành động được cho là có lợi cho chính quyền của thủ tướng Narendra Modi, đang thúc đẩy phe đối lập đoàn kết lại. Bà Mamata Banerjee, một chính khách hàng đầu từ vùng Tây Bengal đã tới Delhi để yêu cầu người đứng đầu Ủy ban Bầu cử từ chức. Bà nói: “Ông ấy phải từ chức ngay lập tức. Hãy cùng bảo vệ nền dân chủ. Quyền bỏ phiếu là quyền được Hiến pháp quy định.”
Những người biểu tình dự kiến sẽ tập trung tại Jantar Mantar, khu vực hiện đang bị chính quyền phong tỏa. Một số phong trào đã tuyên bố sẽ bất chấp lệnh cấm, điển hình là nhà hoạt động tại vùng nông thôn Atul Tripathi: “Chúng tôi sẽ xuống đường vì những giá trị dân chủ của mình. Các bậc tiền bối lập quốc, Gandhi, Nehru và Ambedkar, đã để lại quyền hiến định này cho chúng tôi.”
Trong khi đó, tại trung tâm tài chính Mumbai, “Đảng Con Gián” (Cockroach Party) kêu gọi người dân bất chấp lệnh phong tỏa của cảnh sát. Ngày 12/10, ngày lễ kỷ niệm sinh nhật Gandhi và thường là ngày của hòa bình, sẽ diễn ra trong bầu không khí căng thẳng.”
Nhật Bản: Cây hoa anh đào lâm nguy!
Tại Nhật Bản, chính phủ vừa triển khai một kế hoạch khẩn cấp nhằm cứu những cây hoa anh đào mang tính biểu tượng của nước này, cũng như các loại cây ăn quả khác khỏi sự tàn phá của loài xén tóc cổ đỏ đến từ Trung Quốc, một loại côn trùng có sức ăn khủng khiếp.
Năm ngoái, 47.000 cây hoa anh đào đã bị loài côn trùng này tấn công, nhiều cây sau đó đã phải bị đốn hạ vì đã suy yếu nghiêm trọng, có nguy cơ đổ gục, gây mất an toàn cho cộng đồng.
Từ Tokyo, thông tín viên Bruno Duval gởi về bài tường trình ngày 01/10/2026:
“Tại công viên này, thân cây hoa anh đào được quấn nhiều lớp màng nhựa dày, nhằm bảo vệ chúng khỏi loài xén tóc, hoặc vì đã quá muộn để cứu chúng, như lời giải thích của vị quan chức này:
“Thật không may, những cây hoa anh đào này coi như đã mất, ấu trùng của loài bọ cánh cứng tai hại này đã ăn rỗng thân cây. Vì vậy, trong trường hợp này, lớp nhựa thực chất đóng vai trò ‘bẫy’ ấu trùng, ngăn chúng phát tán đi tàn phá những cây khác, chẳng hạn như những cây tuyệt đẹp đằng kia. Nhưng liệu những cây đó có thoát khỏi thảm họa này không? Tôi thực sự rất lo lắng.”
Hai lần một tuần, sau giờ học, nam sinh trung học này cùng vài người bạn cùng lớp lại đi săn lùng loài bọ cánh cứng này, cố gắng bắt được càng nhiều càng tốt:
“Chúng tôi rất đau lòng khi thấy nhiều cây hoa anh đào héo úa trên đường đến trường. Chúng tôi tự nhủ mình không thể cứ đứng nhìn mà không làm gì cả, mọi người phải chung tay chống lại tai họa này.”
Tuy nhiên, việc loại bỏ loài côn trùng này sẽ rất khó khăn, theo nhận định của một nữ chuyên gia từ Viện Nghiên cứu Lâm nghiệp: “Loài côn trùng này phát tán và sinh sôi với tốc độ chóng mặt; chúng có thể đẻ tới 1.000 quả trứng trên những cây mà chúng tấn công. Rất tiếc là việc sử dụng thuốc trừ sâu với liều lượng lớn thường lại là giải pháp duy nhất, nhưng rõ ràng là không hề tốt cho môi trường.”
Hiện nay, loài bọ cánh sừng dài đang tàn phá 22 trong số 47 tỉnh thành của Nhật Bản, con số này cao gấp bốn lần so với thời điểm đầu năm 2020.”
******
Ảrập Xêút sẽ tấn công lớn vào nhóm thân Iran ở Yemen
Theo hai quan chức Mỹ, Ảrập Xêút và lực lượng chính phủ Yemen đang lên kế hoạch cho một cuộc phản công quy mô lớn nhằm vào lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn trong những ngày tới.
Mục tiêu của chiến dịch là đẩy lùi lực lượng Houthi khỏi các khu vực chủ chốt ở ven Biển Đỏ, nơi kiểm soát eo biển Bab al-Mandeb. Eo biển Bab al-Mandeb là tuyến huyết mạch của thương mại toàn cầu và hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Ảrập Xêút. Kiểm soát eo biển này giúp lực lượng Houthi và Iran có thêm một đòn bẩy đáng kể để gây sức ép lên Mỹ, các đồng minh vùng Vịnh và nền kinh tế thế giới.
Theo Axios và RT, các quan chức vùng Vịnh, Yemen và phương Tây cho biết hơn 100.000 binh sĩ chính phủ Yemen có thể được huy động cho cuộc tấn công này, tùy thuộc vào quy mô chiến dịch.
Chiến dịch sẽ do Ảrập Xêút chỉ đạo và yểm trợ từ trên không. Mỹ và các nước phương Tây khác, đang cung cấp thông tin tình báo và hỗ trợ vật chất cho Riyadh, dự kiến sẽ không tham gia trực tiếp vào các hoạt động tác chiến.
Một quan chức Mỹ cho hay, Ảrập Xêút đã lên kế hoạch cho chiến dịch này trong nhiều tuần và kế hoạch đã được giới lãnh đạo nước này phê duyệt vài ngày trước đây.
Ảrập Xêút đang cân nhắc hai phương án. Thứ nhất thực hiện một cuộc tấn công tập trung vào việc giành lại khu vực ven biển quanh eo biển Bab el-Mandeb, nơi nối Biển Đỏ với Vịnh Aden và Ấn Độ Dương. Thứ hai, tấn công quy mô lớn hơn với các đợt tấn công đồng loạt trên nhiều mặt trận tại Al-Bayda, Marib, Taiz và Al-Jawf.
Houthi ngày 1/10 cho biết các lực lượng Ảrập Xêút đã thực hiện 94 cuộc tấn công vào các khu vực do họ kiểm soát trong vòng 24 giờ qua. Ông Omar al-Bukhaiti, người phát ngôn của chính quyền do Houthi điều hành tại Sanaa, cáo buộc vương quốc này cố tình nhắm mục tiêu vào các địa điểm dân sự, bao gồm trường học và cơ sở y tế.
*******
Ông Trump: Cơ phó flydubai có thể liên quan Iran
Ông Trump nói rằng cơ phó định cướp máy bay flydubai có thể liên quan đến Tehran, cảnh báo Iran sẽ “hứng đòn rất nặng nề” nếu thông tin này chính xác.
“Dựa trên những gì tôi đang nghe được, thì câu trả lời là có. Chúng tôi đang xác minh vấn đề ngay lúc này”, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với các phóng viên tại Nhà Trắng ngày 1/10, khi được hỏi liệu Iran có liên quan vụ âm mưu chiếm máy bay flydubai hôm 30/9 hay không.
Trước câu hỏi liệu Washington có đáp trả nếu Tehran đứng sau sự việc, lãnh đạo Mỹ tuyên bố “đừng lo, họ sẽ hứng đòn rất nặng nề”.
Trong cuộc phỏng vấn với tạp chí Time đăng cùng ngày, ông Trump cho biết có khả năng Mỹ sẽ nối lại không kích Iran sau bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng tới. Tổng thống Mỹ nhắc lại lời đe dọa “xóa sổ Iran” mà ông đưa ra trong bài phát biểu tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tuần trước.
“Với việc xóa sổ Iran, chúng ta sẽ tạo ra hòa bình trên thế giới. Với Iran, tôi không nghĩ chúng ta có thể có hòa bình”, ông nhấn mạnh.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cùng ngày cho rằng còn quá sớm để khẳng định sự việc có liên quan đến Iran hay không. “Chúng tôi sẽ làm rõ lai lịch của kẻ tấn công, xem liệu anh ta có đồng phạm hay Iran có đứng sau sự việc hay không. Sẽ sớm có câu trả lời”, ông nói.
Reuters dẫn lời hai quan chức an ninh Israel cho biết nước này chưa phát hiện bất kỳ dấu hiệu nào về sự liên quan của Iran.
Theo Bộ Nội vụ Arab Saudi, cơ phó đã được chuyển từ nước này sang Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) để phục vụ điều tra. “Sau khi sức khỏe được cải thiện và đội ngũ y tế xác nhận đủ điều kiện rời đi, người đàn ông đã được đưa tới Abu Dhabi sáng 1/10 dưới sự áp giải của đội ngũ an ninh UAE. Điều tra ban đầu cho thấy cơ phó đã tấn công cơ trưởng”, cơ quan này cho hay.
Chuyến bay số hiệu FZ1073 của hãng hàng không flydubai, có trụ sở tại UAE, hôm 30/9 lần lượt bật mã phát đáp 7700 và 7500 khi đang trên hành trình từ Dubai đến Tel Aviv, Israel. Các mã này được dùng khi xuất hiện tình huống khẩn nguy trên không và tình huống không tặc định chiếm máy bay.
Phi cơ sau đó liên tục tăng giảm độ cao đột ngột và không thể duy trì độ cao ổn định. Giới chức Israel không liên lạc được với máy bay trong suốt thời gian xảy ra sự việc. Không quân Israel đã triển khai tiêm kích để giám sát, do lo ngại máy bay bị khống chế.
Liên lạc sau đó được nối lại và máy bay hạ cánh khẩn cấp xuống Arab Saudi. Nguyên nhân dẫn đến sự việc là cơ phó đã tấn công cơ trưởng và tìm cách lao máy bay xuống đất, song cơ trưởng chống trả và được các hành khách hỗ trợ kịp thời.
Huyền Lê (Theo AFP, Reuters)
*******
Chiến thuật mật tập giúp Ukraine đẩy lùi Nga gần thành phố chiến lược
Ukraine áp dụng nhiều chiến thuật, trong đó có tập kích bí mật khiến đối phương bất ngờ, trong chiến dịch phản công Vivaldi gần thành phố Lyman.
Tướng Andrii Biletsky, tư lệnh Quân đoàn Lục quân số 3 Ukraine, hôm 28/9 thông báo lực lượng nước này đã tái kiểm soát thêm 51 km2 lãnh thổ trong giai đoạn ba của chiến dịch phản công mang tên Vivaldi, nâng tổng diện tích giành lại kể từ đầu chiến dịch lên 176 km2.
Chiến dịch Vivaldi được Quân đoàn 3 Ukraine phát động hồi tháng 5, song chỉ được đơn vị này tiết lộ hôm 15/9. Tướng Biletsky khi đó cho biết hoạt động tác chiến được tiến hành trong điều kiện bảo mật thông tin tối đa.
Nỗ lực phản công diễn ra gần thành phố Lyman ở tỉnh Donetsk, với mục tiêu chặn đà tiến của Nga nhằm vào đô thị chiến lược này. Kiểm soát Lyman sẽ giúp Nga giành được một trung tâm hậu cần quan trọng và bao vây “vành đai pháo đài” dài khoảng 50 km ở tỉnh Donetsk, gồm thành phố Konstantinovka, Druzhkovka, Slovyansk và Kramatorsk.
Viện Chiến tranh Hiện đại (MWI) thuộc Học viện Lục quân Mỹ nhận định Ukraine đã “cắt đứt mũi thọc sâu” của Nga tại khu vực. Viện nghiên cứu Chiến tranh (ISW), có trụ sở ở Mỹ, cho rằng chiến dịch Vivaldi đã làm gián đoạn kế hoạch của Nga nhằm bao vây “vành đai pháo đài”.
Ukraine đã áp dụng nhiều chiến thuật trong cuộc phản công. Trong số đó có “mật tập”, tức là tấn công bí mật, trái với “cường tập” là đánh vỗ mặt, thẳng vào đội hình đối phương. “Chiến thuật này được sử dụng để tái chiếm làng Drobysheve và Derylove ở tây bắc Lyman”, đại úy có hô hiệu Akhmet thuộc Lữ đoàn Cơ giới số 60 Ukraine, đơn vị được giao thực hiện nhiệm vụ trên, cho hay.
Akhmet nói rằng yếu tố then chốt là phải tập trung lực lượng ở làng Drobysheve và rìa làng Derylove theo cách bí mật nhất có thể, giúp mọi đơn vị vào vị trí và tiến công theo đúng thời điểm dự định.
Quân nhân này tin rằng lực lượng Nga không phát hiện được hoạt động tập kết binh lực của đối phương, do Ukraine đã trinh sát kỹ lưỡng trong quá trình lên kế hoạch và chuẩn bị. “Thường xuyên phối hợp với các đơn vị lân cận, chia sẻ thông tin và hỗ trợ lẫn nhau cũng có ý nghĩa quan trọng”, Akhmet nói.
Mục tiêu của Ukraine là che giấu hoạt động chuyển quân và tập kết lực lượng cho đến đúng giờ đã định, không để lộ bất kỳ dấu hiệu nào trước khi cuộc tấn công bắt đầu.
Là sĩ quan phụ trách tác chiến, Akhmet giám sát các nhiệm vụ do ban chỉ huy Lữ đoàn 60 đề ra và nhiều hoạt động cùng lúc, như trinh sát, vận hành thiết bị không người lái, tác chiến điện tử và phòng không. Lữ đoàn cũng tìm kiếm các điểm phóng phương tiện bay không người lái (drone) của Nga để tung đòn tập kích, ngăn đối phương trinh sát và tấn công.
“Chúng tôi xác định vị trí của Nga và nhắm mục tiêu vào đó, cũng như yểm trợ cho đồng đội ở dưới mặt đất”, quân nhân Ukraine cho hay.
Một chiến thuật khác được Ukraine áp dụng là trang bị súng chống tăng hoặc các khối thuốc nổ cho thiết bị không người lái mặt đất (UGV), sau đó dùng drone cỡ lớn để chở chúng vào sâu tới 10 km trong phòng tuyến đối phương.
Chiến thuật này được Lữ đoàn Xung kích số 3 Ukraine đặt tên là “Griffin”, dựa theo hô hiệu của một binh sĩ vận hành UGV mất tích tại mặt trận Bakhmut hồi năm 2023. Sử dụng drone vận chuyển giúp UGV vượt qua địa hình gồ ghề trong thời gian ngắn và tránh được hỏa lực ở tiền tuyến, cũng nhưu khiến lực lượng Nga không thể biết những cỗ máy sẽ xuất hiện ở đâu.
Mykola Zinkevych, chỉ huy đơn vị UGV thuộc Lữ đoàn 3, nói rằng chiến thuật Griffin được sử dụng để nhắm mục tiêu vào các phi công drone thuộc đơn vị Rubikon tinh nhuệ của Nga, cũng như sở chỉ huy cấp đại đội và quân nhân Nga trên các tuyến đường hậu cần.
Các quân nhân Ukraine tuyên bố chiến thuật Griffin từng khiến lực lượng Nga hủy kế hoạch mở một mũi xung kích bằng phương tiện cơ giới ở khu vực, vì nghĩ rằng một nhóm phá hoại đã xâm nhập hậu phương và đang mai phục đoàn thiết giáp.
Ngoài chiến đấu, UGV còn được Ukraine sử dụng cho các nhiệm vụ khác. “UGV thuộc các đơn vị của Lữ đoàn Xung kích số 3 và Quân đoàn 3 đã đảm nhận 80% nhiệm vụ hậu cần trong tất cả giai đoạn của chiến dịch Vivaldi. 90% hoạt động sơ tán thương binh và tử sĩ cũng được thực hiện bởi UGV của Quân đoàn 3”, Zinkevych cho biết.
Lực lượng Ukraine còn áp dụng chiến thuật nghi binh nhằm che giấu hướng tiến công chính, theo tướng Biletsky. Điều này khiến Nga tưởng rằng mục tiêu ưu tiên của chiến dịch Vivaldi là khu vực Shandryholove – Zelena Dolyna và triển khai lực lượng dự bị tới đây, tạo điều kiện để Ukraine tập trung nguồn lực ở địa điểm khác.
“Đối phương đã bị bất ngờ trước mũi tiến công chính nhằm vào làng Nove”, tư lệnh Quân đoàn 3 Ukraine cho hay, đề cập cứ điểm quan trọng của Nga tại khu vực Lyman.
Quân đội Ukraine còn hoán cải thiết giáp chở quân thời Liên Xô thành vũ khí tự sát để tấn công cứ điểm Nga. Video do Quân đoàn 3 công bố cho thấy một phương tiện di chuyển qua khu vực trống trải về hướng địa điểm có nhiều nhà cửa, được cho là hậu phương Nga, rồi phát nổ dữ dội. Đoạn sau của video là cảnh một thiết giáp khác đi trên đường rồi phát nổ.
“Trong khi đối phương tưởng rằng đang gặp quân tiếp viện, thiết bị không người lái đã phá hủy các công sự kiên cố nhất của họ”, Quân đoàn 3 Ukraine tuyên bố.
Dù đạt thành công trong chiến dịch Vivaldi, quân đội Ukraine chưa thể thay đổi cục diện tại tỉnh Donetsk. Theo báo Kyiv Independent, đây là thành công hiếm hoi của quân đội Ukraine ở chiều tấn công, trong bối cảnh nước này tiếp tục gặp bất lợi lớn về nhân lực và phải đối mặt với lượng lớn drone của Nga trên tiền tuyến.
ISW nhận định dù gặp trở ngại ở mặt trận Lyman, quân đội Nga vẫn tiếp tục tấn công trực diện “vành đai pháo đài” từ phía nam và tìm cách bao vây chuỗi đô thị này từ hướng tây nam, thay vì duy trì tiến công theo hướng đông.
“Nga có thể điều chỉnh chiến thuật để thích ứng với tình trạng mất mũi thọc sâu gần Lyman và duy trì thế chủ động ở mặt trận này. Họ cũng sẽ tìm cách cắt đứt các tuyến đường kết nối hậu phương của Ukraine với ‘vành đai pháo đài’ từ phía tây”, ISW cảnh báo.
Phạm Giang (Theo Euromaidan Press, United 24 Media, Kyiv Post)